Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում պաշտում էին մայրության և արգասաբերության աստվածուհուն՝ Արտեմիսին, ներբողում նրա շնորհներն ու զարմանահրաշ գեղեցկությունը։ Ի պատիվ սիրելի աստվածուհու՝ եփեսոսցիները որոշեցին կառուցել մի այնպիսի տաճար, որի նմանը չի եղել աշխարհում։ Հարյուր քսան տարի տևեց նրբագեղ տաճարի շինարարությունը։ Կառույցը ապշեցնում էր շքեղությամբ, շրջապատված էր բարձրաքանդակ մույթերով, ժանյկազարդ խոյակներով։ Որմնաքանդակները Արտեմիսին ներկայացնում էին իր ամբողջ պերճանքով․ նա զարդարված էր բնական քարերով, հակինթով, սուտակով, շափյուղայով, իսկ աչքերը խոշոր ադամանդներ էին, որոնք շողարձակում էին, նաև ականակիտ խավարում։ Եփեսոսի բնակիչները հպարտանում էին Արտեմիսի՝ դարերի համար կառուցված տաճարով և քաղաք մտած օտարերկրացիներին այնտեղ առաջնորդում՝ տեսնելու հրաշակերտ շինությունը, ապշելու մարդկային հանճարով՝ ամենաստեղծ ու խորաթափանց։

1․Ճշմարտության դեմ կմեղանչենք, եթե այս տարածությանը, որ կոչվում է Աստաֆյան, անվանենք փողոց, 3. որովհետև մեր քաղաքում այս փողոցը 4. հռչակված է նաև իբրև ժամադրավայր, նավահանգիստ, 5. այն հին մակույկների համար, 6. որոնք հանդարտ օրորվում են վերից վար, այսինքն «անցնում են և բարձրանում»։

Ճշմարտության դեմ-տեղի պարագա, կմեղանչենք-պարզ, ստորոգյալայս-որոշիչ, տարածությանը-հանգման ,անուղղակի խնդիրկոչվում է-ստորոգյալ, աստաֆյան-ուղիղ խնդիրանվանենք-ստորոգյալփողոց-ուղիղ, խնդիրքաղաքում-տեղի, պարագափողոցը-ենթակահռչակված, է-բաղադրյալ ստորոգյալժամադրավայր, նահահանգիստ-ուղիղ, խնդիրհին-որոշիչ, մակույկների-ուղիղ խնդիր հանդարտ-ձևի, պարագա օրորվում են-պարզ ստորոգյալ, վերից վար-տեղի պարագա, անցնում են-պարզ ստորոգյալ, բարձրանում-պարզ ստորոգյալ։

Կաքավաբերդի գլխին տարին բոլոր ամպ է նստում, բերդի ատամնաձև պարիսպները կորչում են սպիտակ ամպերի մեջ, միայն սևին են անում բարձր բուրգերը։

Ենթակա-ամպ, ստորոգյալ-նստում է, կաքավաբերդի-հատկացուցիչ, գլխին-տեղի պարագապարիսպները-ենթակակորչում, են-ստորոգյալբերդի-հատկացուցիչատամնաձև-որոշի, չսպիտակ-որոշիչամպերի, մեջ-տեղի պարագասևին-հանգման, անուղղակի խնդիրբուրգերը-ենթակաանում, են-ստորոգյալբարձր-որոշիչ։

Միջոցի անուղղակի խնդիրը դրվում է գործիական հոլովով (-ով, -բ վերջավորություններ) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի միջոցով կատարվում է գործողությունը։

Օրինակ՝ Ուսուցիչը հպարտանում է լավ աշակերտով։ Ջուրն արյամբ չեն լվանա։ Տիգրանը ինչո՞վ կտրեց մատը։ Դիրեկտորը նրա միջոցով ստացավ այս սարքավորումները։

Ինչպես ցույց է տրված օրինակներում, միջոցի անուղղակի խնդիրը կարող է լրացնել և՛ ներգործական, և՛ կրավորական, և՛ չեզոք սեռի բայերին:

Ներգործող անուղղակի խնդիրը դրվում է հիմնականում բացառական (-ից վերջավորություն) և գործիական (-ով, -բ վերջավորություններ) հոլովներով և ցույց է տալիս այն առարկան, որի ներգործությամբ, ազդեցությամբ կատարվում է տվյալ գործողությունը։

Օրինակ՝ Վ. Համբարձումյանը բարձր է գնահատվում իր ժողովրդի կողմից։ Ուսուցիչը հարգվում է աշակերտներից։ Գետինը ծածկվեց ձյան հաստ շերտով։ Ներկվեցին փողոց ու գործարաններ ձեր տաք արյունով։

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

Վերաբերության անուղղակի խնդիրը դրվում է բացառական հոլովով (-ից վերջավորություն) և ցույց է տալիս այն առարկան, որի մասին խոսվում է։

Օրինակ՝ Աշակերտները խոսում էին կինոյից։ Ծերունիները պատմում են պատերազմից։

Վերաբերության խնդիրը կարող է կազմվել նաև սեռական հոլովի և կապի միջոցով։

Օրինակ՝ Բոլորը հարգանքով են արտահայտվում Արամի մասին։ Կատարվածի վերաբերյալ հայտնեցինք տնօրենին։

Ցուցական մի քանի դերանուններ կարող են վերաբերական հարաբերություն ցույց տվող որոշ կապերի հետ դառնալ վերաբերության անուղղակի խնդիր։

Օրինակ` Այդ մասին շատ է խոսվել։ Այս առումով շատ զրուցեցինք։ Այս կապակցությամբ դեռ պիտի մտածեք։

Բայական անդամի լրացումները բաժանվում են երկու խմբի՝ խնդիրներ և պարագաներ:Խնդիրներ

Խնդիրները լինում են ուղիղ և անուղղակի:Ուղիղ խնդիրը ցույց է տալիս այն առարկան, որն իր վրա է կրում գործողությունը: Պատասխանում է ու՞մ, ի՞նչ(ը) հարցերին:Մայրը սիրում է որդուն: Երեխան բացեց դուռը:Դրվում է հայցական հոլովով: Այսինքն՝ անձի առման դեպքում նման է տրականին, իրի առման դեպքում՝ ուղղականին։

Առաջադրանք

1․ Գտել ենթական և ուղիղ խնդիրը։

1․ Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծեց հայոց գրերը։Ենթակա-Մեսրոպ Մաշտոց, ուղիղ խնդիր-գրերը

2․Տղան միայնակ վերանորոգեց տունը։Ենթակա-տղա, ուղիղ խնդիր-տունը

3․ Գիրքը փոխանցեց ընկերոջը։Ենթակա-գիրքը, ուղիղ խնդիր-ընկերոջը

4․ Հեքիաթները հորինում են մարդիկ` կյանքի տխրությունը ցրելու համար։Ենթակա-մարդիկ, ուղիղ խնդիր-տխրությունը

5․ Նա սիրում է մայրիկին։Ենթակա-Նա, ուղիղ խնդիր-մայրիկինԱնուղղակի խնդիրը ցույց է տալիս գործողության հետ ոչ անուղղակի կապ ունեցող առարկան: Անուղղակի խնդիրներն են՝ ներգործող, հանգման, միջոցի, անջատման:Հանգման անուղղակի խնդիրը դրվում է տրական հոլովով և ցույց է տալիս այն առարկան, որին հանգում է ենթակայի կատարած գործողությունը։ Մի շարք բայերի հետ հիմնականում գործածվում են հանգման խնդիրներ․ դրանք են՝ հպվել, դիպչել, հանգել, ձուլվել, մոտենալ, ուղղվել, նշան բռնել, հենել, կռթնել, թիկն տալ, իջնել և այլն։Հանգման խնդիրը պատասխանում է ու՞մ, ինչի՞/ն/, ու՞մ վրա, ու՞մ դեմ, ինչի՞ դեմ, ընդդեմ ու՞մ, ընդդեմ ինչի՞, ու՞մ հանդեպ, ինչի՞ հանդեպ, ու՞մ հետ հարցերին։Օրինակ՝ Նա հանգեց այդ մտքին։ Հարցն ուղղված է տնօրենին։ Ես նրան դիմեցի մի հարցով։Հանգման խնդիրները կարող են հանդես գալ նաև կապերի (դեմ, ընդդեմ, վրա և այլն) և կապվող բառերի հետ։Օրինակ՝ Սվիններն ուղղված էին թշնամիների դեմ։ Շունը հաչում է անցորդի վրա։Առաջադրանք 2․ Գտնել հանգման անուղղակի խնդիրները։Զբոսաշրջիկները մոտեցան եկեղեցուն։Երեխան հավատում էր մոր խոսքին։Ծեր կինն աղոթում էր Աստծուն ։Փողոցով քայլելիս ժպտում էր բոլորին։Առաջադրանք 3․Գտիր նախադասությունների ենթական, ստորոգյալը, ուղիղ խնդիրը և հանգման խնդիրը։Աշակերտը մի անգամ հարց ուղղեց վարպետին:Ենթակա-Աշակերտը, ստորոգյալ-ուղղեց, ուղիղ խնդիր-հարց, հանգման խնդիր-վարպետինԿարճ ժամանակում նա վաճառեց ապրանքը անգլիացիներին:Ենթակա-նա, ստորոգյալ-վաճառեց, ուղիղ խնդիր-ապրանքը, հանգման խնդիր-անգլիացիներինԴասղեկը գիրքը հանձնեց երեխային:Ենթակա-դասղեկը, ստորոգյալ-հանձնեց, ուղիղ խնդիր-գիրքը, հանգման խնդիր-երեխայինԻմ մտքում հրաժեշտի խոսքեր եմ ասում հին քաղաքին, իմ ընկեր Անդոյին:Ենթակա-եսստորոգյալ-ասում եմուղիղ խնդիր-խոսքեր, ընկերհանգման խնդիր-քաղաքին, ԱնդոյինԱստված Մովսեսին պատվիրում է մոլորյալ ժողովրդին դարձի բերել:Ենթակա-Աստվածստորոգյալ-պատվիրում էուղիղ խնդիր-դարձի բերելհանգման խնդիր-ժողովրդին, Մովսեսին: