Պատմություն: դաս 8

  1. Ապացուցեք կամ հերքեք այն տեսակետը, որ հեղափոխությունները մարդկության պատմության շարժիչ ուժն են;

Այն տեսակետը, որ հեղափոխությունները ծառայում են որպես մարդկության պատմության առաջնային շարժիչ, և՛ ապացուցելի է, և՛ վիճելի՝ կախված պատմական իրադարձությունների համատեքստից և մեկնաբանությունից:

Փաստարկներ հօգուտ.
Տրանսֆորմացիոն բնույթ. Հեղափոխությունները հաճախ նշում են հասարակական կառույցներում զգալի փոփոխություններ՝ հանգեցնելով կառավարման, սոցիալական նորմերի և գաղափարախոսությունների խորը փոփոխությունների:

Փոփոխությունների կատալիզատոր. հեղափոխությունները մեծ առաջընթաց են առաջացրել մարդու իրավունքների, տեխնոլոգիաների և քաղաքական համակարգերում` առաջ մղելով հասարակություններին:

Հեղափոխությունները որպես շրջադարձային կետեր. Պատմության շատ առանցքային պահեր, ինչպիսիք են Արդյունաբերական հեղափոխությունը, Ֆրանսիական հեղափոխությունը և Քաղաքացիական իրավունքների շարժումը, վերափոխել են հասարակությունները և ձևավորել հետագա դարաշրջանները:

Հակափաստարկներ.
Աճող առաջընթաց. ոչ բոլոր պատմական փոփոխություններն են բխում դրամատիկ հեղափոխություններից: Հասարակության աստիճանական էվոլյուցիան և բարեփոխումները նույնպես կենսական դեր են խաղում պատմության ձևավորման գործում:

Հեղափոխությունների խառը ազդեցությունը. որոշ հեղափոխություններ հանգեցրել են քաոսի, բռնության կամ ճնշող վարչակարգերի հաստատմանը, քան առաջընթացի և դրական փոփոխությունների:

Երկարաժամկետ ազդեցության գնահատում. Հեղափոխությունների անմիջական հետևանքները կարող են նշանակալի թվալ, բայց դրանց երկարաժամկետ ազդեցությունը կարող է քննարկվել, քանի որ հետագա իրադարձությունները կարող են այլ կերպ ձևավորել պատմությունը:

Եզրակացություն:
Թեև հեղափոխություններն, անկասկած, զգալի տեղաշարժեր են առաջացրել մարդկության պատմության մեջ, դրանց բացառիկությունը որպես միակ շարժիչ ուժ կարող է գերագնահատվել: Պատմական առաջընթացը ներառում է տարբեր գործոնների բարդ փոխազդեցություն, ներառյալ հեղափոխությունները, բարեփոխումները, աստիճանական հասարակական փոփոխությունները և արտաքին ազդեցությունները: Հեղափոխություններն իսկապես առանձնանում են որպես վճռորոշ հանգրվաններ, սակայն մարդկության պատմության համապարփակ ըմբռնումը պահանջում է հաշվի առնել ինչպես հեղափոխական իրադարձությունները, այնպես էլ հասարակության զարգացումների ավելի լայն շրջանակը:

  1. Համեմատեք բուրժուական հեղափոխությունները;

Անգլիական հեղափոխություն (17-րդ դար).

Պատճառները․ միապետության և խորհրդարանի միջև բախումներ, տնտեսական շահեր և կրոնական լարվածություն:
Հիմնական առանձնահատկությունները. Չարլզ I թագավորի մահապատիժը, Կրոմվելի օրոք հանրապետության ստեղծումը, 1688 թվականի փառավոր հեղափոխությունը՝ ամրապնդելով խորհրդարանական գերակայությունը:
Ազդեցություն. հիմք դրվեց սահմանադրական միապետության և ներկայացուցչական կառավարության համար:


Ամերիկյան հեղափոխություն (18-րդ դարի վերջ).

Պատճառները. Բրիտանական տիրապետության հետ կապված դժգոհություններ, ներառյալ առանց ներկայացուցչության հարկումը և առևտրային սահմանափակումները:
Հիմնական առանձնահատկությունները. Անկախության հռչակագիր, անկախության համար պատերազմ, Փարիզի պայմանագիր, որը ճանաչում է ԱՄՆ-ը որպես անկախ պետություն:
Ազդեցություն. ԱՄՆ-ը հաստատեց որպես ժողովրդավարական հանրապետություն՝ ազդելով անկախության համար համաշխարհային շարժումների վրա:


Ֆրանսիական հեղափոխություն (18-րդ դարի վերջ).

Պատճառները. Տնտեսական դժվարություններ, սոցիալական անհավասարություն, դժգոհություն միապետության և արտոնյալ դասակարգերի նկատմամբ:
Հիմնական հատկանիշներ.
Ազդեցություն. խթանեց ազատության, հավասարության և եղբայրության իդեալները, բայց նաև տեսավ արմատական բռնություն և քաղաքական անկայունություն: Ոգեշնչված համաշխարհային հեղափոխական շարժումներ.

Համեմատելով այս հեղափոխությունները.

Սոցիալական համատեքստ. երեք հեղափոխություններն էլ սնվել են սոցիալական դժգոհությամբ՝ պայմանավորված իշխանությունների դեմ դժգոհություններով և դասակարգային անհավասարություններով:
Գաղափարական տեղաշարժեր. Յուրաքանչյուր հեղափոխություն ուղեկցվում էր նոր քաղաքական գաղափարախոսությունների աճով, ինչպիսիք են սահմանադրականությունը Անգլիայում, հանրապետականությունը Ամերիկայում և արմատական ժողովրդավարությունը Ֆրանսիայում:
Արդյունքներ. Թեև բոլորն ուղղված էին ավելի մեծ ազատությունների և բարեփոխումների, արդյունքները տարբեր էին: Անգլիական հեղափոխությունը հանգեցրեց սահմանադրական միապետության, Ամերիկյան հեղափոխությունը հանգեցրեց դաշնային հանրապետության, իսկ Ֆրանսիական հեղափոխությունն անցավ արմատական փոփոխությունների ժամանակաշրջաններ, նախքան Նապոլեոնի օրոք հաստատվեց ավելի կայուն, թեև ավտորիտար կառավարություն:
Այս հեղափոխությունները կիսում են գոյություն ունեցող ուժային կառույցներին մարտահրավեր նետելու և ավելի մեծ իրավունքների և ներկայացուցչության քարոզչության ընդհանուր թեմաներ, սակայն դրանց կոնկրետ ենթատեքստերն ու արդյունքները տարբերում են դրանք միմյանցից:

  1. Թվարկեք և հիմնավորեք ռուսական հեղափոխությունների առանձնահատկությունները;
  2. Գրեք էսսե «Անհատը, ամբոխը և հեղափոխությունը» թեմայով;
  3. Ներկայացրեք հայերի վիճակը Օսմանյան կայսրության վերջին հարյուրամյակում;
  4. Կազմեք Մեծ պատերազմի գլխավոր իրադարձությունների և դասերի վարկանիշային աղյուսակ;
  5. Կատարեք ցեղասպանությունների համեմատական վերլուծություն:

Պարզաբանում. 1. Միայն 4-րդ կամ 7-րդ առաջադրանքը լիարժեք կատարողը կստանա 8 միավոր; 2. Կետ 1-ում չթվարկված առաջադրանքներն առանց բացառության և լիարժեք կատարողը կստանա 7 միավոր:Առաջադրանքի կատարման վերջնաժամկետը` նոյեմբերի 30

ԲԱՅ։ ԳՈՐԾՆԱԿԱՆ ՔԵՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Առաջադրանքներ

1. Առանձին սյունակներով դուրս գրեք պարզ և ածանցավոր բայերը․ որո-

շե՛ք, թե դրանք որ խոնարհման են պատկանում։

Մինչև 20-րդ դարի երկրորդ կեսը մարդը դեռևս չէր կարողացել (ածանցավոր, ա ներքին) հաղթահարել (պարզ)

Երկրագնդի ձգողական ուժը և հնարավորություն չէր ունեցել (ածանցավոր, ա ներքին) թափանցելու (ածանցավոր)

տիեզերական ազատ տարածություն, լինել (պարզ) երկնային մարմինների վրա, ան-

միջականորեն հետազոտել (պարզ) այդ մարմինների բաղադրության մեջ մտնող (ածանցավով, ե ներքին) քի-

միական տարրերը: Նրանց քիմիական կազմության միակ լրաբերը լույսի

ճառագայթն էր:

Բայց մարդկային հանճարը ալիքային այդ նեղ լուսամուտից քամեց (պարզ) զարմա-

նալիորեն շատ տեղեկություն: Տակավին 17-րդ դարի կեսին՝ 1666 թ., Իսահակ

Նյուտոնը նկատեց (պարզ), որ ապակյա եռանկյուն հատվածակողմով (պրիզմա)

անցնող (ածանցավոր) ճառագայթները պատի վրա ծիածանանման մի լուսակ (սպեկտը) են

առաջացնում (ածանցավոր)։ Նյուտոնը կռահեց (պարզ), որ լույսի ճառագայթների փունջը, որը գալիս (պարզ) է Արեգակից, կազմված է ալիքի տարբեր երկարություն ունեցող ճառագայթներից, որոնք տարբեր չափով են բեկվում (պարզ, ա ներքին) ապակյա հատվածակողմում։

Փաստորեն այստեղից էլ սկսվեց (ածանցավոր, ու արտաքին) ճառագայթների գունակազմական վերլու-

ծությունը, որը երկնային մարմինների ճանաչման մի հզոր ու անփոխարինե-

լի միջոց դարձավ (ՀԳ)։

2. Առանձնացրե՛ք ածանցավոր բայերն ըստ տեսակների (սոսկածանցավոր,

պատճառական, բազմապատկական, կրավորական):

ա) Անվանել – սոսկ., գժվեցնել-պատճառական., գտնել-սոսկ, թոշնել-սոսկ, երկնչել-սոսկ, զանազանել-սոսկ, զբոսնել-սոսկ, իջնել-սոսկ,

որոնել-սոսկ, հասցնել -պատճ, հայտնել-սոսկ, հորինել-սոսկ, հիմնել-սոսկ, հասնել-սոսկ, տեսնել-սոսկ, օթևանել-սոսկ, ելնել-սոսկ,

մթնել-սոսկ, մեկնել-սոսկ, դեղնել-սոսկ, խթանել-սոսկ, յուղոտել-բազմ, հագնել-սոսկ, ճանաչել-սոսկ, զեղչել-սոսկ, կանչել-սոսկ,

թռչել-սոսկ, շնչել-սոսկ, գոչել-սոսկ, հնչել-սոսկ, գրվել-կրավ

բ) Եզրապատել-սոսկ, կոտրատել-բազմ, ընդհատել-սոսկ, վանկատել-սոսկ, փախցնել-պատճ, կոչել-սոսկ, կորչել-սոսկ,

շառաչել, սիրվել-կրավ, թռչկոտել-բազմ, մոտեցնել-պատճ, կտրատել-բազմ, վրդովվել-կրավ, ներկոտել-բազմ,

բոցկլտալ-սոսկ, մտնել-սոսկ, դիպչել-սոսկ, ճխլտել-բազմ, խաղացնել-պատճ, հեռանալ-սոսկ, քնեցնել-պատճ, արագաց-

նել-պատճ, պոկոտել-բազմ, մոտենալ-սոսկ, փախչել-սոսկ:

3. Կազմե՛ք հետևյալ բայերի պատճառականը (ածանցով կամ տալ բայի հա-

րադրությամբ).

ա) Խոնավանալ-խոնավացներ, մոտենալ-մոտեցնել, թռչել-թռչեցնել, վերանալ-վերացնել, իջնել-իջեցնել, գրել-գրել տալ, մոռանալ-մոռացնել, մերձենալ-մերձացնել,

մորթել-մորթել տալ, հասնել-հասցնել, թարմանալ-թարմացնել, փախչել-փախցնել, նվազել-նվազեցնել, կորչել-կորցնել, մգանալ-մգացնել, խաղալ-խաղացնել, սպի-

տակել-սպիտակեցնել, տափակել-տափակեցնել

բ) Մտնել-մտցնել, վազել-վազեցնել, նստել-նստեցնել, երկարել-երկարեցնել, կարճանալ-կարճացնել, նկարել-նկարել տալ, հնանալ-հնացնել, սառչել-սառեցնել,

կպչել-կպցնել, հասկանալ-հասկացնել, դադարել-դադարենել, մոլորվել-մոլորեցնել, հաշտվել-հաշտեցնել, պոկել-պոկել տալ, հաչել-հաչեցնել, ուտել-ուտեցնել, սատ-

կել-սատկացնել, տափականալ-տափակացնել, կազմել-կազմել տալ

4. Գտե՛ք սխալ բայաձևերը, ուղղե՛ք և բացատրե՛ք։

ա) Խոսացած-խոսված, դիպչեցինք, խստացնել, հարցրեցի-հարցրի. մուրացող, խլացնել-խլեցնել, հանգչեց-հանգեց, վիճվել-, մի՛ գրեցեք-մի գրեք, թռչիր. խաչակնքվել, քծնել, սառում էն-սառում են, սրդողաց, խնդրվել-, ասեց-ասաց։ բ) Հաջողացրեցինք, բուրող, ուռչած-ուռած, կպչի՛ր-կպիր, տուժված-տուժած, փախչել է-փախել է, ուտեցնել, մոտեցրա՛-մոտեցրու, կպնելիս-կպչելիս, կապնվել-կապվել, բռնվեց (կառչեց), մի՛ կորի-մի կորիր, ճաքճքված, զանգվել-, աշխատեցնել:

5 Արտագրե՛լ նախադասությունները՝ փակագծերում տրված
բայերը անհրաժեշտ քերականական ձևերով գրելով համապատասխան տեղերում։
1. Մայր մտնող արևի ճառագայթները ոսկևորել ամեն ինչ, և մի կախարդող
տեսարան ստեղծեցին, որով հիացրին, հյուրանոցի պատշգամբները ելած զբոսաշրջիկները։
(հիանալ, ոսկևորել, ստեղծել)
2. Արդեն ծաղկել էին պարտեզի ծաղիկները, և հեռվից նայելիս թվում էր, թե մի նախշուն
գորգ ծածկել էր պատշգամբի առջև փռված այդ հողակտորը։ (թվալ, ծածկել, բացել)
3. Ցանկապատի հետևում երևաց մի տուն. նրա բակում արևածաղիկներ էին աճում,
որոնք, իրենց գեղեցիկ գլուխները բարձր պահած, կարծես ժպտում էին անցորդներին։
(ժպտալ, երևալ, աճել)
4. Մենք մեքենայի միջից անշարժ նայում էինք ճամփեզրի մոտակա սյունին նստած
արագիլին, մինչև որ նա տեղից թռավ և թևերը ծանր-ծանր թափահարելով՝ պոկվելով դեպի
մոտակա ճահիճները։ (թռչել, պոկել, նայել)
5. Առաջարկը միաձայն ընդունվեց, և հաջորդ օրվանից բոլորը սկսեցին աշխատանքի գալ
մեկ ժամ շուտ, որպեսզի կարողանան ժամանակին ավարտել պատվերի կատարումը։
(սկսել, ընդունել, կարողանալ)
6. Ընթացող գնացքի լուսամուտից երևացին մոտակա բնակավայրերի լույսերը,
որոնք մի պահ անհետացան թանձրացող խավարում, ապա առկայծեցին։
(երևալ, անհետանալ, առկայծել)
7. Հանգստյան տան բակում մարդիկ զբոսնում էին, երեխաները, ճոճանակների վրա
նստած, օրորվում էին, իսկ մեղմ քամին բերում էր մոտակա սարերի զովությունը։
(օրորել, զբոնել, բերել)
8. Վարպետը անջատեց հաստոցը, վերցրեց նոր պատրաստած դետալը և համեմատելով գծագրի
հետ՝ երբեմն ինչ-որ չափումներ անելով։ (վերցնել, անջատել, համեմատել)
9. Դաշնակահարի մատները սահում էին ստեղների վրայով, և դահլիճը ողողվում էր
հոգեպարար մի երաժշտությամբ, որն ալեկոծեց ունկնդիրների հոգիները։
(ալեկոծել, ողողել, սահել)
10. Ճամփեզրի խոտերի միջից հանկարծ մի աղվես …հայտնվեց, որն անցնում էր ճանապարհի
մյուս կողմն ու անհետացավ թփուտներում։ (անցնել, անհետանալ, հայտնվել)

2. Դո՛ւրս գրել դիմավոր բայերը և որոշե՛լ եղանակը,
ժամանակաձևըթիվըդեմքըսեռըկազմությունը և խոնարհումը։
Լուսամփոփը հանկարծ շողաց,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Ծառը խշշաց, ճյուղը դողաց,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Առուն փախավ խոխոջալով,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի,
Ծածկվեց լուսնյակն ամպի շալով,
Եվ ես հանկարծ քեզ հիշեցի։
Դու ինչո՞ւ ես լցվել այդպես
Աշխարհով մեկ,
Դու ինչո՞ւ ես այդպես անհուն
Ու անեզերք։