Կուսակցությունները և քաղաքական գաղափարախոսությունները
Առաջադրանք 1. Մեր հանրապետությունում գործող ի՞նչ կուսակցություններ գիտեք: Ուսումնասիրեք ԱԺ-ում մանդատ ունեցող կուսակցություններից մեկի ծրագիրը և ներկայացրեք, ձեր կարծիքով, կարևոր հիմնադրույթները: 2. Ի՞նչ է քաղաքական գիտակցությունը, ինչո՞վ է այն կարևոր քաղաքական համակարգում:
Քաղաքական գիտակցությունը ներառում է համոզմունքների, արժեքների, գիտելիքների, կարծիքների և գաղափարների հավաքածու, որոնք անհատը կրում է քաղաքականության, քաղաքական գործընթացների և հասարակական քաղաքական ինստիտուտների վերաբերյալ: Այն արտացոլում է քաղաքական իրականության ըմբռնումը և քաղաքական հարցերի նկատմամբ վերաբերմունքը: Քաղաքական գիտակցությունը կարող է ներառել գիտելիքներ կառավարման համակարգի մասին, համոզմունքներ, թե որ քաղաքական գաղափարները կամ կուսակցությունները լավագույնս են ներկայացնում հասարակության շահերը, և քաղաքական գործընթացների և իրադարձությունների ըմբռնում:
Քաղաքական գիտակցության նշանակությունը քաղաքական համակարգում.
Քաղաքական մասնակցություն. Քաղաքական գիտակցությունը անհատների համար ծառայում է որպես շարժառիթ՝ ներգրավվելու քաղաքական գործընթացներում, ներառյալ ընտրությունները, քվեարկությունը, հանրային հանդիպումները և գործողությունները: Այն վճռորոշ դեր է խաղում քաղաքացիների քաղաքական գործունեության ձևավորման գործում։
Քաղաքականության և առաջնորդների գնահատում. Քաղաքական գիտակցությունը հնարավորություն է տալիս անհատներին վերլուծել և գնահատել քաղաքական առաջնորդների, կուսակցությունների և կառավարությունների գործողությունները: Այս կարողությունը քաղաքացիներին հնարավորություն է տալիս տեղեկացված որոշումներ կայացնել այն մասին, թե ում ընտրել և որ քաղաքականությանն աջակցել:
Իշխանության նկատմամբ վերահսկողություն. Քաղաքական գիտակցությունը առանցքային դեր է խաղում՝ հնարավորություն տալով քաղաքացիներին վերահսկողություն իրականացնել կառավարության վրա: Այն օգնում է բացահայտելու կոռուպցիան, իշխանության չարաշահումները և մարդու իրավունքների խախտումները՝ դրանով իսկ նպաստելով քաղաքական համակարգում ժողովրդավարական և օրենքի գերակայության նորմերի պահպանմանը:
Հասարակական կարծիքի ձևավորում. Քաղաքական գիտակցությունը զգալիորեն ազդում է հասարակական կարծիքի ձևավորման վրա, որն իր հերթին կարող է ճնշում գործադրել քաղաքական առաջնորդների և իշխանությունների վրա:
3. Ինչպիսին է ձեր քաղաքական գիտակցությունը և քաղաքական ակտիվության աստիճանը /բլոգային աշխատանք/.
Ճիշտն ասած, ես միայն հետաքրքրվում եմ այս թեմայով, մեկ-մեկ կարդում, ուշադիր լսում տարբեր մարդկանց տեսակետներ, բայց չեմ կարող ասել, որ ինչ-որ ուրիշ ձևով ակտիվություն եմ ցույց տալիս։
1․ Ո՞րն է իշխանությունների բաժանման սկզբունքի նպատակը։
Իշխանությունների բաժանման գլխավոր նպատակներից են ազատության և օրինականության ապահովումը, իշխանության չարաշահումների բացառումը։
2․ Ինչպիսի՞ կառավարման մոդել ունի ՀՀ-ը, իշխանության ո՞ր ճյուղն ունի ավելի բարձր կառավարում այսօր ․
Հայաստանը գործում է կիսանախագահական կառավարման համակարգով, որտեղ վարչապետն ավելի շատ լիազորություններ ունի, քան նախագահը։ Վարչապետն ուղղակիորեն ընտրվում է ժողովրդի կողմից և վերահսկում է երկրի ամենօրյա կառավարումը:
Վերջին ժամանակներում վարչապետի աշխատակազմն ուժեղացել է ազդեցությունը, մինչդեռ նախագահականը նվազել է իշխանությունից: Այս տեղաշարժը պայմանավորված է ժողովրդի առաջ վարչապետի անմիջական հաշվետվողականությամբ։
Many years ago, there was a king named King Midas. The King was very, very rich. He was the richest king in the world, and he had more gold than any other king in the world. And the King loved his gold. He loved his gold more than anything else in all the world. He had a lot of gold, but he always wanted more gold.
One day, the King was in his room counting his money when a wizard appeared in the room. The wizard said to the King, “I will give you one wish. What do you want?”
The King said, “I want more gold.”
The wizard said, “But you already have so much gold! You have more gold than any other king!
The King said, “I know I have a lot of gold. But gold is the best thing in the world! I want more! I wish that everything I touched would turn to gold.”
The wizard said, “All right, starting tomorrow morning when you wake up, everything you touch will become gold. But I will warn you: this gift will not make you happy.”
“I will take the risk,” said the King.
The next day, the King woke up very early. He was eager to see if his wish had come true, and if everything he touched would turn to gold. The King touched his bed lightly with his hand. The bed turned to gold.
He touched a chair and a table. As soon as he touched them, they both turned to solid gold. The King felt extremely happy. He ran around the room, touching everything he could see. Everything turned to shining, yellow gold.
Soon, the King felt hungry, so he went to the kitchen to eat his breakfast. But when he picked up a glass of water and tried to drink it, the water turned to gold. He couldn’t drink any water!
He wanted to eat some bread, but when he touched the bread, it turned to gold. He wanted to eat some meat, but when he brought it to his mouth, it turned to gold. He couldn’t eat anything. Everything was gold!
His young daughter came running into the room. The King loved his daughter very much, and he gave her a big hug. But as soon as he touched his daughter, she turned into a golden statue. She couldn’t move!
The King had a feeling of great fear in his heart, and he felt as if all his joy had been taken away. In his sadness, he cried out to the wizard who had given him the gift of the golden touch.
“Wizard!” he called. “Please take away this horrible gift! Take all my gold. Take all my money. Take everything. Just give me back my daughter!”
The wizard appeared and stood in front of the King. “Do you still think that gold is the greatest thing in the world?” asked the wizard.
“No! No!” cried the King. “I hate gold! I don’t want any more of it!”
“Are you sure that you no longer want the golden touch?” asked the wizard.
“Yes, I’m sure,” said the King. “I’ve learned my lesson. I don’t think gold is the greatest thing in the world.”
“All right,” said the wizard, “take this pitcher outside to the river and fill it with water. Then sprinkle water on the things that you have touched and turned to gold.”
The King took the pitcher and rushed outside to the river. Then he ran back inside, and he sprinkled water on the head of his daughter. Instantly, she could move again. She was no longer gold. She was a normal girl again! The King was overjoyed, and he gave his daughter a big hug and kiss.
Next, the King sprinkled his golden food with water, and it all turned back into real food. Then, he and his daughter sat down to eat breakfast together. The King ate his food and drank his water very eagerly. He hated the golden touch so much that he even sprinkled the chairs and tables and everything else that he had turned to gold.
Now, the King hates gold. But now he is truly happy because he has his dear daughter.
Many years ago, there was a king named King Midas. The King was very, very rich. He was the richest king in the world, and he had more gold than any other king in the world. And the King loved his gold. He loved his gold more than anything else in all the world. He had a lot of gold, but he always wanted more gold.
One day, the King was in his room counting his money when a wizard appeared in the room. The wizard said to the King, “I will give you one wish. What do you want?”
The King said, “I want more gold.”
The wizard said, “But you already have so much gold! You have more gold than any other king!
The King said, “I know I have a lot of gold. But gold is the best thing in the world! I want more! I wish that everything I touched would turn to gold.”
The wizard said, “All right, starting tomorrow morning when you wake up, everything you touch will become gold. But I will warn you: this gift will not make you happy.”
“I will take the risk,” said the King.
The next day, the King woke up very early. He was eager to see if his wish had come true, and if everything he touched would turn to gold. The King touched his bed lightly with his hand. The bed turned to gold.
He touched a chair and a table. As soon as he touched them, they both turned to solid gold. The King felt extremely happy. He ran around the room, touching everything he could see. Everything turned to shining, yellow gold.
Soon, the King felt hungry, so he went to the kitchen to eat his breakfast. But when he picked up a glass of water and tried to drink it, the water turned to gold. He couldn’t drink any water!
He wanted to eat some bread, but when he touched the bread, it turned to gold. He wanted to eat some meat, but when he brought it to his mouth, it turned to gold. He couldn’t eat anything. Everything was gold!
His young daughter came running into the room. The King loved his daughter very much, and he gave her a big hug. But as soon as he touched his daughter, she turned into a golden statue. She couldn’t move!
The King had a feeling of great fear in his heart, and he felt as if all his joy had been taken away. In his sadness, he cried out to the wizard who had given him the gift of the golden touch.
“Wizard!” he called. “Please take away this horrible gift! Take all my gold. Take all my money. Take everything. Just give me back my daughter!”
The wizard appeared and stood in front of the King. “Do you still think that gold is the greatest thing in the world?” asked the wizard.
“No! No!” cried the King. “I hate gold! I don’t want any more of it!”
“Are you sure that you no longer want the golden touch?” asked the wizard.
“Yes, I’m sure,” said the King. “I’ve learned my lesson. I don’t think gold is the greatest thing in the world.”
“All right,” said the wizard, “take this pitcher outside to the river and fill it with water. Then sprinkle water on the things that you have touched and turned to gold.”
The King took the pitcher and rushed outside to the river. Then he ran back inside, and he sprinkled water on the head of his daughter. Instantly, she could move again. She was no longer gold. She was a normal girl again! The King was overjoyed, and he gave his daughter a big hug and kiss.
Next, the King sprinkled his golden food with water, and it all turned back into real food. Then, he and his daughter sat down to eat breakfast together. The King ate his food and drank his water very eagerly. He hated the golden touch so much that he even sprinkled the chairs and tables and everything else that he had turned to gold.
Now, the King hates gold. But now he is truly happy because he has his dear daughter.
Մուշեղ Գալշոյանը ծնվել է ու մեծացել Հայաստանի Թալինի շրջանի Կաթնաղբյուր գյուղում, բայց նրա մեջ մինչև կյանքի վերջը շատ ուժեղ մնաց սասունցի լինելու գիտակցությունը։ Նրա ծնողները սասունցի փախստականներ էին, որոնք Արևելյան Հայաստան հասնելով՝ բնակության վայր ընտրեցին Թալինը։ Հայրը կորցրել էր առաջին ընտանիքը կոտորածների ժամանակ։
Գալշոյանը կարծես ներծծել էր իր մեջ Սասնա երկրին վերաբերող բոլոր հուշերն ու տեղեկությունները, և հետագայում, երբ սկսեց գրել ջարդից վերապրած սասունցիների մասին, թվում էր, թե նա ինքը եղել էր նրանց հետ Սասնա լեռներում, ապրել նրանց խաղաղ կյանքը, ջարդի ու տեղահանության մղձավանջը։
Սովորել է Երևանի գյուղատնտեսական ինստիտուտում, աշխատել մասնագիտությամբ, ապա դարձել լրագրող։ «Ավանգարդ» թերթում և «Գարուն» ամսագրում աշխատած տարիներին, լրագրական հոդվածներին զուգընթաց, գրեց իր առաջին վիպակը՝ «Ձորի Միրոն», որը նրան բերեց հասուն գրողի համարում։ Ձորի Միրոն սասունցի փախստական է, ով կորցրել է ընտանիքը, բոլորի հետ հասել Թալին և տուն կառուցել։ Բայց նրա կառուցած տունը նայում է գյուղի հակառակ կողմը։ Միրոն խռոված է աշխարհից այն ամենի համար, որ կատարվեց իրենց հետ։ Աշխարհը չուզեց նրանց պաշտպանել, իսկ իրենք չկարողացան պաշտպանվել։ Եվ արժանապատվություն ունեցող, նահապետական բարձր ավանդույթներով դաստիարակված մարդն այլևս չի ներում իրեն և ուրիշներին իրենց հետ պատահածի համար։ Փախստականի կերպարի այսպիսի մեկնաբանությունը նորություն էր մեր արձակում։ Դրանից առաջ Հրաչյա Քոչարը գրել էր իր «Նահապետը» հայտնի վիպակը. նրա գլխավոր հերոսի ճակատագիրը շատ բանով է նման Միրոյի ճակատագրին, բայց նրա կերպարի մեջ ուրիշ բան է ընդգծում՝ կյանքը շարունակելու կարողությունը նույնիսկ եղեռնից հետո։ Իսկ Գալշոյանի հերոսի մեջ անցյալը շարունակում էր մնալ և ծնել դառնագույն հարցեր։ Միրոյի խռովելը նշանակում էր չհաշտվել իր ճակատագրի հետ։
Առհասարակ, այս անհաշտությունը դարձավ Գալշոյանի հերոսների ամենաբնորոշ գիծը։ Նրա ստեղծած կերպարները իսկական «Սասնա ծռեր» են, որոնք չեն համակերպվում մարդկային պայմանականությունների հետ, միշտ ձգտում են դեպի ակունքները, դեպի բնականը, մարդկային անխաթար, բնական հարաբերությունները և միշտ մտածում են այն մասին, թե ինչու չկարողացան պահել իրենց հայրենիքը, իրենց դրախտային Սասունը։
Գալշոյանը լավ պատմող էր, հետպատերազմյան հայ արձակի լավագույն պատմողներից մեկը։ Սուր դիտողականությամբ, չափի նուրբ զգացումով, նա պատմում էր իր հերոսների մասին, առանց պաթոսի, առանց մանրամասն նկարագրությունների, բայց ստեղծում էր գունեղ, տեսանելի կերպարներ։ Նրա պատմվածքները կարդացողներն անմիջապես պատկերացնում էին այդ համառ, «կող ունեցող» գեղջուկներին, որոնք, օրինակ, կարող էին «հերսոտել» ու քանդել նոր խփված փայտե հատակը, որովհետև սովոր էին ապրել հողի հետ անընդհատ ու անմիջական շփման մեջ, իսկ տախտակը կտրում էր նրանց հողից։ Մեկ ուրիշը կարող էր գիշերվա կեսին, քեֆից հետո, հետ գնալ հրավիրողի տունը և իր կենացը, որ ասել էր գինովցած վիճակում, ետ առնել, որովհետև մարդը արժանի չէր այդ կենացին։ Եվ այլն։ Բոլորն իրենց մեջ պահել են սասունցիական այս գծերը, որոնք փոխված, բնականությունից հեռացած աշխարհում նաև ծիծաղելի ու անտեղի են թվում։ Բայց նրա հերոսներին այդ չի շփոթեցնում։ Նրանք երբեք ծնկի չեն գալիս։ Իրենց կյանքի ցանկացած պահին նրաք կարող են ընդվզել կյանքի ու նրա այն օրենքների դեմ, որոնք աղավաղում են մարդու կյանքն ու կերպարը։ Նրա հերոսներից մեկը, արդեն ծերության հասած մարդ, բոլորովին պատահաբար գտնում է մանկական տարիների իր ընկերուհուն, որը ևս մեծ ընտանիքի, որդիների ու թոռների տեր է։ Երկրում Զորոն սիրահարված է եղել իր ընկերուհուն։ Եվ հիմա նա ուզում է ի կատար ածել իր մանկական երազանքը, որ ավերվեց ջարդով ու գաղթով, և… ծեր կնոջը առաջարկում է բաժանվել ամուսնուց ու ամուսնանալ իր հետ։ Այսպիսի արարքները կարող էին անբնական ու ծիծաղելի թվալ, բայց Գալշոյանը շատ լավ գիտի իր հերոսների հոգեբանությունը, նրանց խոսքն ու կենցաղը, և նրա պատմվածքներում նման արարքները ձեռք են բերում իմաստ և գեղեցկություն, երբեմն և էպիկական վեհություն։ Այն կրակը, որ վառվում էր Գալշոյանի հերոսների մեջ, վառվում էր իր՝ Գալշոյանի մեջ, և այս ներքին հոգեհարազատությունը շատ էր օգնում նրան իր կերպարներն ստեղծելիս։
Հիշատակված պատմվածքները մտնում են «Մարութա սարի ամպերը» շարքի մեջ, որը Գալշոյանի լավագույն գործը եղավ։ Եվ դրանց մեջ լավագույններից մեկը, թերևս լավագույնը, «Դավոն» պատմվածքն է։ Դավոն ևս սասունցի փախստական է։ Եղել է զորավար Անդրանիկի բանակում, նրա լավագույն զինվորներից մեկը։ Բայց երբեմն չի հնազանդվել նաև Զորավարին։ Ու մի անգամ Անդրանիկը նրան նույնիսկ մահվան է դատապարտել, բայց Դավոն մնացել է նույն համառ, իր սկզբունքներին հավատարիմ սասունցին։ Ու մեռնելու պահին նա հիշում է իր ամբողջ կյանքը, իր ընկերներին, և շարունակում է իր վեճը աշխարհի ու մարդկանց հետ։
Այս պատմվածքում Գալշոյանի խոսքը ճշգրիտ է, բայց հագեցած ներքին քնարականությամբ, հուզականությամբ։ Պատմվածքին յուրահատուկ գրավչություն է տալիս սասունցիների բարբառը, որ Գալշոյանը հրաշալի գիտեր և վարպետորեն վերստեղծում է այս պատմվածքում։
Մուշեղ Գալշոյանը մահացավ 1980 թվականին, Կաթնաղբյուր գյուղում, հրացանի պատահական կրակոցից, հայրենի դաշտում։ Այդ կրակոցը շատ նման էր այն կրակոցին, որից սպանվեց իր հերոսներից մեկը՝ հովիվ Առաքելը։ Ինչպես Առաքելին, այնպես էլ Գալշոյանին հանգիստ չէր տալիս ֆիդայիների՝ իր այնքան սիրած ազատամարտիկների հիշատակը, և հրացանի այդ պատահական կրակոցների մեջ անպայման կյանքն ինքը խորհրդանշական իմաստ է դնում՝ ընդգծելով Գալշոյանի ու հերոսի հավատարմությունը, կապը ֆիդայական ավանդներին։ Նա մի օր դուրս է գալիս որսի, նստում է հանգստանալու, զենքը դնում է գետնին և հանկարծ հիշում է, որ ֆիդայիները զենքը չեն դնում գետնին, ու նա զենքը ուզում է վերցնի, դնի ծնկներին և ձգանը դեմ է առնում քարին, ուժեղ քաշում է հրացանը և փամփուշտը մխրճվում է Մուշեղի մարմինը։
Անահիտ Օգանովա 