Месяц: Октябрь 2024

Աղասի Այվազյան

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Աղասի Այվազյանը ծնվել է Վրացական ԽՍՀ Աբասթուման ավանում։ Սովորել է Թբիլիսի գեղարվեստի ակադեմիայում (1942), Թբիլիսիի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, Երևանի գեղարվեստա-թատերական և ֆիզիկական կուլտուրայի ինստիտուտներում (1945-1948)։ Տարբեր հիմնարկություններում աշխատել է որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատոր, գծագրող, կոնստրուկտոր, լրագրող։ 1965-1973 թվականներին եղել է «Գրական թերթի» արձակի բաժնի վարիչը, 1973-1981 թվականներին՝ «Էկրան» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ Որպես ռեժիսոր աշխատել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում։ 1967 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում նրա սցենարով նկարահանվել է «Եռանկյունի» կինոնկարը, որը երկրորդ մրցանակ է ստացել 1968 թվականի լենինգրադյան համամիութենական փառատոնում։ 1990-ականների սկզբին խմբագրել է «Հայություն» շաբաթաթերթը։

Նրա սցենարով «Հայֆիլմը» նկարել է նաև «Հայրիկ» գեղարվեստական կինոնկարը։ 1982 թվականին «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում Աղասի Այվազյանն իր «Կովկասյան էսպերանտո» պատմվածքի հիման վրա գրված սցենարով նկարահանել է «Լիրիկական երթ» գեղարվեստական կինոնկարը։ Նրա ռեժիսորական հաջորդ աշխատանքն է եղել հայ նկարիչ Վանո Խոջաբեկյանի անսովոր ճակատագրի մասին պատմող «Վանոն և գորոդովոյը» պատմվածքի հիման վրա ստեղծված սցենարով «Վառած լապտեր» կինոնկարը։

2001 թվականի Դեկտեմբերին Լոս Անջլեսում՝ T.U. Studios-ում ներկայացվել է Աղասի Այվազյանի ԴԵԿՈՐՆԵՐԸ թատերախաղի ամենաառաջին բեմադրությունը (Տես՝ YouTube), իսկ 2006-ին, Գլենդելի Stars Theater-ում նրա ԺԱՆԳԱՌՔԸ, նույնպես առաջին անգամվա համար, մասնակցությամբ Վիոլետա Գևորգյանի և Թագուհի Հակոբյանի։ Երկու ներկայացումների բեմադրիչը՝ Արամազդ Ստեփանյան։

2004 թվականին «Նորք» ամսագրի թիվ 1 համարում լույս տեսավ, նույն թվականին Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի թատրոնում բեմադրվեց նրա՝ «Չարենցի Ուղղիչ տունը, իմպրովիզ 11 դրվագով» փաստագրական (ավելի ստույգ՝ կենսագրական) դրաման։ «Իմպրովիզ» բառն արդեն հուշում է, որ նրա հեղինակը, հիմնվելով երկարամյա ստեղծագործական փորձի, վարպետության, սուր դիտողականության վրա, ստեղծել Է դրամատիկական գործ։ Կար արդեն աղբյուրը՝ Չարենցի «Երևանի Ուղղիչ տնից» վիպակը, և Այվազյանը հիմնականում հավատարիմ Է մնացել փաստագրական նյութին։ Այվազյանը վերակերտել Է բանտային իրականությունը՝ համաձայն սեփական մտահղացման և գեղարվեստական միջոցների սեփական զինանոցի։ ժանրային փոփոխությունը միևնույն նյութի մշակման և մեկնաբանության հարցում ստեղծագործողին թույլ է տվել ավելի մեծ ազատություն։ Դրամատիկական երկին հատուկ ժանրային առանձնահատկությամբ Այվազյանի «Չարենցի Ուղղիչ տունը» կառուցվում է գործող անձանց մենախոսությունների և երկխոսությունների հի­ման վրա։ Ուստի կերպարները բնութագրվում են ոչ թե հեղինակային պատու­մի, ուղղակի գնահատականի, այլ սեփական խոսքի և գործողության միջոցով։ Անշուշտ, մեծ է Այվազյանի պիեսի դերը Չարենցի կյանքի և ստեղծա­գործության վերաիմաստավորման և վերագնահատման հարցում։

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Ընտանիքի հայրը» (Մոսկվա, 1975), «Փառահամար» (Երևան, 1976), «Սինյոր Մարտիրոսի արկածները» (Երևան, 1981), «Թիֆլիսի ցուցանակները» (Երևան, 1981), «Եռանկյունին» (Մոսկվա, 1983), «Աղի կոմսը» (Երևան, 1985), «Մեր տխրությունը Կեժոյի շուրջ» (Երևան, 1986), լիտվերեն՝ «Վիպակների ժողովածու» (Վիլնյուս, 1979), բուլղարերեն՝ «Սինյոր Մարտիրոսի արկածները» (Վառնա, 1981) գրքերը։

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Do you agree or disagree with the idea that young people can teach older people?

I agree that young people can teach older people. Although older generations have more life experience, young people often bring fresh perspectives, new skills, and knowledge of modern technology. For example, younger individuals often help older family members learn how to use smartphones, social media, or other digital tools, which are essential in today’s world.

Furthermore, younger generations can share insights about evolving cultural trends, current events, or new ways of thinking. Teaching is not just about age—it’s about knowledge and collaboration. By learning from each other, both young and old can grow and adapt to the changing world.

English shtemaran

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1. The March of Dimes makes its annual appeal in the early spring.

2. Oil paints blend easily to form thousands of different shades.

3. The minimum passing mark in most schools is 65%.

4. The producer always had her eye out for young talent.

5. Your gifts do not tempt me and will not persuade me to change my mind.

6. In the cemetery the corpse was visible in the bright moonlight.

7. A typical day in Florida is full of sunshine and warm breezes.

8. Let’s device a plan for doing away with homework.

9. Everyone agrees that friendship is for essential all of us.

10. A sharp rise in wholesale prices is bound to affect the prices in our neighborhood stores.

11. The buffalo, which once roamed the plains, is quite scarce today.

12. Government experts told us to buy chicken without realizing how expensive it had become.

English shtemaran

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1. In the 1930s, Carlson was working in the patents department of a large
2. electronics firm in New York City. One of the major problems in his work
3. was the length of time and expense involved in getting patents copied;
4. patents were lengthy legal documents, and the only way to get them copied
5. was to take them to a typist or to a photographer. Either way of copying
6. patents took a lot of time and cost a lot of money.
7. Carlson came up with the idea for a machine that would copy documents
8. quickly and efficiently. He researched the idea in the library and then
9. worked over a three-year period on developing a machine that used a light, an
10. electro statically charged plate, and powder to duplicate images on paper. The
11. result of this work was a machine that produced the first xerographic copy on
12. October 22,1938. He named the process «Xerox», which means «dry writing».
13. Carlson felt that he had a good idea, one that would be extremely helpful
14. in the business world. He tried to sell his idea to a number of large
15. corporations, but they were not terribly interested in his machine. He was able
16. to get some help in developing the machine from a non-profit institute, and a
17. few years later he sold the process to a small family-owned company. This
18. small company grew into the giant Xerox Corporation, and both Carlson and
19. Xerox became rather wealthy in the process.

1. This text is mainly about

a) Carlson’s job in a patent office
b) how the Xerox machine works
c) Carlson’s success in business
d) the development of the Xerox machine

2. Which of the following is NOT mentioned as a problem that Carlson encountered in getting patents copied?

a) The time needed for copying.
b) The expense of the copying.
c) The length of the patents.
d) The availability of money.

3. The word expense in line 3 is closest in meaning to

a) cost
b) difficulty
c) legality
d) payment

4. The word researched in line 8 is closest in meaning to

a) searched for
b) came up with
c) looked for information about
d) returned to his idea

5. Which of the following is NOT mentioned as a component of the machine that Carlson developed?

a) A light
b) A charged plate
c) Powder
d) A typewriter

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1. I left the city for a peaceful rural farm.

2. Professor Dixon liked the atmosphere of the university campus.

3. He tried to evade questions he didn’t know how to answer.

4. The majority of people wanted him to be president.

5. The guests began to assemble for Thanksgiving dinner.

6. Christmas trees are a popular tradition for many people.

7. Making a living for his family was too much of a burden.

8. I want to explore all the cities I haven’t visited.

9. If Gene doesn’t reform, he will get into serious trouble.

10. He had to do research on the topic of biology for a school report.

11. Historians will probe the causes of the war in Iraq.

12. Whether or not eighteen-year-olds should be allowed to vote was in debate for a long time.

«Մեծապատիվ մուրացկանները»

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Հայ գեղարվեստական արձակի դասական երկերից է Հակոբ Պարոնյա- նի «Մեծապատիվ մուրացկանները» վեպը։ Դա երգիծական հանճարի մի հազ- վագյուտ ներշնչանք է, որն իր անթերի արվեստով համազոր է համաշխարհա- յին երգիծաբանության չափանիշներին:
Իր կառուցվածքով «Մեծապատիվ մուրացկանները» մենագրական վեպ է։ Այսինքն՝ սյուժեի ընթացքի հետ հանդես է գալիս նաեւ հեղինակը, սակայն ոչ թե միջամտելու հերոսների գործողությանը, այլ մեկնաբանելու երեւույթների իմաստը։ Հեղինակային խորհրդածություններում ուշագրավ են Պարոնյանի գեղագիտական հայացքները: Վեպն սկսելով սովորական պատմությամբ։

Պարոնյանն ուրույն մեկնաբանություն է տալիս վեպի սյուժեին։ Դիտելով, թե վեպի տեսարանները միօրինակ են, եւ իրադարձությունների կենտրոնում մշտապես երեւում է Աբիսողոմ աղան, իսկ մյուս կերպարները հաջորդաբար հայտնվում ու անհետանում են, նա այդ բացատրում է «նյութի բնությամբ»: «Ամեն նյութ բնություն մ’ունի,— ասում է Պարոնյանը։— Նյութ կա, որուն բնու- թյունն է լալ, նյութ կա, որուն բնությունն է խնդալ, … նյութ կա, որուն բնու- թյունն է արձակ, ինչպես նաեւ կա, որուն բնությունն է ոտանավոր, վերջապես նյութ կա, որուն բնությունն է կրկնություն…»։

Այստեղ Պարոնյանը նկատի ունի ոչ միայն ստեղծագործական ազատու- թյան ու ձեւի բազմազանության փաստը ռեալիզմի արվեստում, այլեւ երեւույթ- ները ճանաչելու եւ վերլուծելու ներքին հնարավորությունները:

«Մեծապատիվ մուրացկանները» վեպի վերջին տողերում Պարոնյանն ասում է, թե ինքն այս գործը հրատարակում է «ոչ այնքան մեղադրելու նպա- տակավ ազգային խմբագիրներն, հեղինակներն, բանաստեղծներն եւ այլն, որ քան ներկայացնելու համար ապագա սերնդյան ժամանակիս գրական մար- դոց ողբալի կացությունն եւ գրականության մասին ագգային մեծատուններու սարսափելի անտարբերությունը»: Այս է վեպի գաղափարը:

Պարոնյանը, ըստ այդ միտումի, առանձնացնում է հասարակական երկու խավ «գրական մարդոց» եւ «ազգային մեծատուններու»։ Աբիսողոմ աղան Պո- լիս էր եկել իր համար կին ընտրելու՝ չենթադրելով, թե կարժանանա համընդ- հանուր ուշադրության. «Ես ինքզինքս չէի կարծեր այնչափ մեծ մարդ, որչափ որ կը կարծե այս խմբագիրն, բայց հարկավ ան ինձմե աղեկ գիտե իմ որչափ մեծ ըլլալս, վասնզի խմբագիր մ’է եւ ուսումնական է…»։ Աբիսողոմ աղայի արեւ տաքինը Պարոնյանը նկարագրում է այսպես. «Այս ճամփորդն օժտված էր զույգ մը խոշոր եւ սեւ աչերով, զույգ մը հաստ, սեւ եւ երկար հոնքերով, զույգ մը մեծ ականջներով եւ զույգ մը քիթեր… չէ, չէ, մեկ քիթով, թեպետեւ բայց զույգ մը քիթերու տեղ կրնար ծառայել. անոր մեծությունը սխալեցուց զիս: Ուներ այնպիսի նայվածք մը, որուն եթե պարոն Հ. Վարդովյան հանդիպեր յուր աչե- րով կը հարցուներ այդ մարդուն. «Ի՞նչ ամսական կ՚ուզես` թատրոնիս մեջ ապու- շի դեր կատարելու համար»»։

Գավառական այս մարդը բացարձակապես զուրկ է հոգեկան ու մտավոր

հետաքրքրություններից։ Անտեղյակ աշխարհի անցուդարձերին, անտարբեր ազգի ու մարդկության ճակատագրի հանդեպ՝ նրան հետաքրքրում են միայն իր կենսաբանական պետքերը: Նրա համար «գրական մարդոց» ցանկություն- ները սոսկ անիմաստ զառանցանքներ են։

Մայրաքաղաք եկած «մեծապատիվ էֆենտիին» սպասարկելու են գալիս «մեծապատիվ մուրացկանները» «խելքը, միտքը թաղական ընտրելու եւ թա- ղական վար առնելու» գործին նվիրված Մանուկ աղան, թերթի խմբագիրը, քահանան, բանաստեղծը, լուսանկարիչը, «սիրո միջնորդ» Շուշանը, բժիշկը, ուսուցիչը, փաստաբանը, դերասանը։ Մի չնչին գումար վաստակելու համար նրանք իրենց դերն են կատարում Աբիսողոմ աղայի առաջ՝ ստեղծելով բեմա-

կան հոյակապ տեսարաններ, որոնցում հավասարապես ծաղրվում են թե՛ տե- րը, թե՛ մուրացկանը։ Ահա, օրինակ՝ բանաստեղծի ներկայության տեսարանը։ Նրա արտաքինը Պարոնյանը նկարագրում է այսպես. «…երիտասարդ մը, որ վաճառականի չէր նմաներ, սեղանավորի ալ չէր նմաներ, արհեստավորի ալ չէր նմաներ, գործավորի ալ չէր նմաներ եւ վերջապես անանկ բանի մը կը նմա- ներ, որուն նմանը չկա։ Հազիվ երեսուներկու տարեկան կը թվեր։ Կապույտ աչերով, դեղին մազերով զարդարված ըլլալով՝ ուներ նաեւ երկու մատ մորուք, որ մայրաքաղաքիս մեջ կամ սգո նշան է եւ կամ չքավորության։ Հագուստներն այնքան հին էին, որ հնախույզները զանոնք գնելու համար մեծաքանակ գումար մը կուտային»։

Եվ ահա այս տարօրինակ անձը, բարձրանալով սեղանի վրա, արտասա- նում է իր ատենաբանությունը. «Կար ժամանակ մը, ուր խավարը լուսո դեմ կը

կռվեր, տգիտությունը գիտու- թյան դեմ, անցյալն ապառնիին դեմ, հրամայականը սահմանա- կանին դեմ, սուրը գրիչի դեմ, ատելությունը սիրո դեմ, կրակը ջուրին դեմ, միսը բանջարեղե- նին դեմ, իսկ հիմա անցան այն ժամանակները. անոնք անցյալ են, մենք՝ ապառնի, անոնք խա- վար են, մենք լույս, անոնք տգետ են, եւ մենք՝ գիտուն, անոնք սուր են, մենք` գրիչ, անոնք ատելություն են, մենք՝ սեր, անոնք կրակ են, մենք ջուր, անոնք միս են, մենք՝ բանջարե- ղեն…»։

Բանաստեղծի ոգեշունչ ճա-

ռը Աբիսողոմ աղան ընդհատում է սառը դատողությամբ. «Միտքդ ի՞նչ է, եղբայրս, ես քեզի բան մը չըրի, ի՞նչ կուզես ինձմե, գնա քեզի բարկացնողին զրու- ցե այդ խոսքերը…»։ Սակայն բանաստեղծը շարունակում է իր ատենաբանությունը՝ փոր- ձելով համոզել Աբիսողոմ աղա- յին, թե երբ տգիտության ու խա- վարի դարերն անցան, եւ եկավ գիտության դարը, «այն ատեն

միայն հասկցվեցավ, որ մարդկություն, ազգ եւ հայրենիք բառերը բառարան- ները լեցնելու համար շինված բաներ չէին, այլ ամեն մարդու մտքին մեջ, սրտին մեջ, հոգվույն մեջ երկաթյա տառերով եւ անջինջ կերպով դրոշմելու բառեր էին…»։

Բայց այս խոսքերը արձագանք չեն գտնում։ Աբիսողոմ աղայի ազգային զգացմունքներն արթնացնելու նպատակով բանաստեղծը տրտնջում է, թե ինքը փափագում է «գրականությամբ ազգին ծառայել, բայց այս ազգը շատ ապե- րախտությամբ կը վարվի յուր գրագետներուն հետ»։ Մեկենաս լինելու փառա- սիրությունը Աբիսողոմ աղային դրդում է չորս ոսկի շնորհելու բանաստեղծին. «Չկրնա՞ր ըլլալ, որ գրքին ճակատը սպասավորներուս ալ անունները դնես եւ իմացունես ազգին, որ Աբիսողոմ աղան կովեր, ոչխարներ, էշեր եւ ագարակ- ներ ունի յուր քաղաքին մեջ»,– այսպիսի նոր պատվեր է տալիս Աբիսողոմ աղան բանաստեղծին, բայց վերջինս պատասխանում է, որ դրանք «հովվեր- գության ճյուղին կը վերաբերին», որոնց մասին, թերեւս, կարելի է ոտանավորներ գրել, եթե Մուսաները բարեհաճեն այցելել: Եվ մուսայի գալուստն արագաց- նելու համար Աբիսողոմ աղան բանաստեղծին շնորհում է եւս երկու ոսկի:

«Մեծապատիվ մուրացկանները» վեպը կառուցված է դրությունների զա- վեշտական տեսարանների վրա։ Եվ զավեշտականը հենց այն հակասությունն է, որ առկա է մտավոր ու նյութական աշխարհների միջեւ։ Ազգային գործիչնե- րը խոսում են կյանքի ու հասարակության տխուր երեւույթների մասին, որոնք, սակայն, ինքնագոհ մեծատունին պարապ բարբաջանքներ են թվում։ Ահա, օրի- նակ՝ դերասանի ներկայության տեսարանը.

«← Վաղը իրիկուն ներկայացում մը պիտի տամ իմ հաշվույս համար, եւ ձեր ազնվության օթյակի մը տոմսակ բերի։

— ես չեմ ուզեր,— պատասխանեց Աբիսողոմ աղան նամակն պատան- վույն երեսը նետելով…

— Տասը տարիե ի վեր,— ըսավ պատանին,— թատերական բեմին վրա կը քալեմ…

— Թող նստեիր,— պոռաց Աբիսողոմ աղան։

– Եվ ազգին ծառայություն ընեմ:

— Աղայություն ընեիր թող, ինչո՞ւս պետք իմին, ատոնք պարապ խոսքեր են»:

Բայց եւ այնպես վաղ առավոտյան Աբիսողոմ աղան հաճույքով գնում է «Դերենիկին գործատունը լուսանկար պատկերը քաշել տալու համար», եւ այն էլ՝ հատուկ պատվերով, որ այդ պատկերում արտացոլվի իր ագարակը՝ բոլոր պարագաներով՝ կովեր, ոչխարներ, ձիեր, սագեր, բադեր, էշեր եւ այլն։

Ասում են, թե Պարոնյանը ծաղրել է ապաշնորհ բանաստեղծին։ Դա ճիշտ չէ։ Պարոնյանը բանաստեղծին ներկայացնում է այնպես, ինչպես նրան ընկա- լում է հասարակությունը։

(Լրացվելու է)

Հայոց քաղաքակրթությունը ուշ միջնադարում 

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Մշակույթ, գիր ունենալը միշտ էլ կարևոր է երկրի համար՝ որպեսզի պահպանվի երկրի ինդիվիդուալությունը պահելու համար, ուրիշի ազդեցության տակ չմնալու համար։ Գիրը պետք էր՝ կրթության համար, որպեսզի մարդկանց վրա ազդելը ավելի դժվար լինի։ Հրատապ ստեղծումն ուներ մի քանի նպատակներ, պետք էր քրիտոնեական գրքերը և արարողությունները կատարել հայերեն, զարգացնել մայրենի լեզուն և գրականությունը, պետք էր հիմք դառնար պետական անկախությունը վերականգնելու համար:

Ոսկեդարի հայ պատմիչներն էին՝ Ագաթանգեղոսը, Եղիշեն, Փարպեցին, Բուզանդը, Խորենացին: Ոսկեդարը կայացավ Սահակ-Մեսրոպյան առաջին աշակերտներից, ովքեր բացի թարգմանություններից գրեցին նաև իրենց սեփական աշխատությունները։ Քրիստոնեության լուսաբանը Գրիգոր Լուսավորիչն էր: Թարգմանիչներն էին Մեսրոպ Մաշտոցը. Սահակ Պարթևը, Եկեղյացին, Հովսեփ Պաղնացին, Վանանդեցին: Փիլիսոփաներն էին Եզնիկ Կողբացին, Դավիթ Անհաղթ:

Կազմակերպվում էին երկու կարգի ուսումնական կենտրոններ` տարրական և բարձր տիպի դպրոցներ։ Տարրական դպրոցները երկու կարգի էին՝ հասարակական և մասնավոր։ Հասարակական էին այն դպրոցները, որոնք պահպանվում էին եկեղեցու և պետության միջոցներով։ Աշակերտները ստանում էին տարրական գիտելիքներ թվաբանությունից, սովորում էին գրել-կարդալ, երգեցողություն։ Վարդապետարանները գիտակրթական կենտրոններ էին, որն ավարտելով՝ սաները ստանում էին վարդապետական աստիճան: Կային ՝ ծխական, վանական և տաճարային դպրոցներ։ Միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր ուսումնական կենտրոններից էին Սանահինի և Հաղպատի վարդապետարանները: Հայկական մշակույթի զարգացման գործում նշանակալից դեր խաղաց Գոշավանքի վարդապետարանը։ Այն իր ծաղկումը ապրեց առակագիր Մխիթար Գոշի օրոք։ Կիլիկիայում գործող բարձրագույն դպրոցների շարքում մեծ հռչակ էր վայելում Սսի համալսարանը։   

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

if someone has a different opinion, especially between the elders and the younger ones, then there will be a conflict. I think that the elders should understand and respect the opinion of the younger ones from the beginning, because they are more experienced in life. They can point in the right direction, but not by forcing․ A good relationship should be based on trust and respect