Դանիել Վարուժան

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1884 — 1915

Արևմտահայ բանաստեղծությունը 20-րդ դարում ունեցավ երեք անմահ անուն. Միսաք Մեծարենց, Սիամանթո և Դանիել Վարուժան։ Եթե Մեծարենցը անմահացավ գյուղի, բնության ու սիրո զգացմունքների իր նուրբ տաղերով, Սիամանթոն՝ հերոսական կռվի հրավերներով ու հայկական կոտորածների ցավագին նվագներով, ապա Դանիել Վարուժանի ստեղծագործության էությունը եղավ գեղեցկության, ուժի ու աշխատանքի տարերքը։

Վարուժանի կյանքը թեպետ և ընդհատվեց երիտասարդ հասակում, բայց նա ստեղծեց հասարակական մեծ բովանդակության և գեղարվեստական կատարյալ ձևերի պոեզիա։ Նա հոգեկան մերձեցումներ ունեցավ համաշխարհային պոեզիայի խոշոր դեմքերի հետ, պահպանելով, սակայն, իր ստեղծագործության ազգային ոճն ու դրոշմը։ Այս բանը խոստովանել է նաև ինքը։ Խոսելով նաև վերածնության շրջանի իտալական և ֆլամանդական արվեստից կրած ազդեցության մասին, Վարուժանը միաժամանակ հատկապես ընդգծում է, որ իր վրձինը թաթախել է միայն հայրենի հողի «որդան կարմիրի» և «ծովածուփ արյան» մեջ։

Դանիել Վարուժանը (Դանիել Չպուքքարյան) ծնվել է 1884 թվականին, Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Բրգնիկ գյուղում։ Նա մեծացել է գեղեցիկ բնության մեջ, իրենց գյուղի գետեզերքներին թախծող ուռիների օրորի տակ։ Գիշերները մայրը որդուն պատմել է պանդխտության մեջ գտնվող հորից և նրա երևակայությունը բորբոքել թուրք ենիչերիների մասին արած պատմություններով։ Բնությունից ստացած երազային տպավորություններին խառնվել են կյանքի վշտերը։

Վարուժանը գրաճանաչ է դառնում գյուղի վարժարանում, իսկ 1896 թվականից ուսումը շարունակում է Պոլսում սկզբում Սագըղ Աղաջիի Մխիթարյան դպրոցում, ապա Քաղկեդոնի վարժարանում։

Պոլիսը երեխայի վրա ծանր տպավորություն է թողնում։ Նա տեսնում է սուլթան Համիդի կազմակերպած ջարդի հետքերը։ Այդ օրերի հալածյալներից էր նաև բանաստեղծի հայրը, որին հարազատները երկար ժամանակ որոնում և վերջապես գտնում են բանտում՝ շղթաների մեջ։ Տարիներ անց, «Հորս բանտին մեջ» ոտանավորում, Վարուժանը հիշում է՝

Դեռ փոքր էի, եկա քեզի մենավոր,
Մութ զընդանիդ մեջ այցի,
Մայրս հիվանդ էր, կը շրջեի ես ազատ
Մեջտեղը բանտի եւ մահճի։

Բանտարկյալ հորը նա պատմում է իրենց քաշած ծանր կյանքի մասին, տատը մահացել է, մայրը հիվանդ է և խուլ հազում է, չորացել են պարտեզի վարդենիները, ավերվել է հայրական օջախը։

Հայրը մի կերպ ազատվում է բանտից և աշխատում Պոլսի իջևանատներից մեկում։ Դպրոցական արձակուրդները պատանին անց է կացնում հոր մոտ և ականատես դառնում պանդուխտների տառապալի կյանքին։ «Արձակուրդներս ընդհանրապես անցած են հորս քով, Խավյար Խանը, հայ պանդուխտներու հառաչանքներուն և վերքերու տրոփյունին ունկնդիր», — գրել է բանաստեղծը։

1902 թվականին Վարուժանը տեղափոխվում է Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան դպրոցը։ Բանաստեղծին գերում են Վերածնության շրջանի նկարչության ու քանդակագործության կոթողները իրենց առողջ և հյութեղ ռեալիզմով։ Նա հափշտակությամբ ընթերցում է նշանավոր գրողների երկերը, հատկապես տարվում է ռուս հանճարեղ գրող Լև Տոլստոյի և ֆրանսիացի մեծ մտածող Ժան-Ժակ Ռուսոյի գաղափարներով։

Վարուժանն առանձին սիրով ուսումնասիրում է Հայաստանի պատմությունը, հայ հին ու նոր գրականությունը։ Վենետիկում էլ նա գրում է առաջին բանաստեղծությունները՝ պանդուխտների կյանքի և 1896 թ. ջարդերի թեմաներով։

1905 թվականին բանաստեղծը մեկնում է Բելգիա և ընդունվում Գենտի համալսարանը։ Ուսանողական տարիները էական դեր են խաղում. նա սովորում է հասարակական և քաղաքական գիտություններ, ուսումնասիրում գրականություն և սոցիալական ուսմունքներ։

Վարուժանի գեղագիտական հայացքների ձևավորմանը նպաստում է նաև ֆլամանդացիների (բելգիացիների) բարձր կուլտուրան. նա խորազնին ուսումնասիրում է 17—18-րդ դարերի ռեալիստական նկարչությունը և տարվում 20-րդ դարի հռչակավոր բանաստեղծ էմիլ Վերհարնի պոեզիայով։

Ստանալով բարձրագույն կրթություն, բանաստեղծը 1909-ին վերադառնում է ծննդավայր։ Երկու տարի ուսուցչություն է անում Սեբաստիայի Արամյան վարժարանում, ապա 1911-ին տեղափոխվում Եվդոկիայի (Թոքատի) ազգային ճեմարան։ 1912-ին Վարուժանը հրավիրվում է Պոլսի Բերայի վարժարան՝ տեսչի պաշտոնով։

Այս տարիներին Վարուժանի բանաստեղծությունները լայն ճանաչման են արժանանում։ Նա դառնում է Պոլսի գրական շրջանների ազդեցիկ դեմքերից մեկը, գրական հավաքույթների ոգին։ Տասը տարվա ընթացքում բանաստեղծը գրում է չորս գիրք՝ «Սարսուռներ», «Ցեղին սիրտը», «Հեթանոս երգեր» և «Հացին երգը»։ Գրում է նաև նոթեր, հոդվածներ, կատարում է թարգմանություններ։

1915 թվականն էր։ Վարուժանը շարունակում էր լրացնել գյուղի չքնաղ երգերի՝ «Հացին երգի» շարքը, պատրաստվում էր գրել «Հայկական հոմերագիրք» ժողովածուն, ուր պետք է տեղավորեր հին հայկական առասպելների ու ավանդությունների մշակումները, երազում էր ամբողջովին մշակել «Սասնա ծռեր» ժողովրդական էպոսը։

Բայց վրա հասավ արյունալի աղետը։ Արտերը ներկվում էին արյունով։ Բանաստեղծի խոսքերով ասած կյանքը մորթվում էր արտերի մեջ, միտքը՝ գանգի մեջ։ Այս ողբերգական օրերի զոհերից մեկը եղավ Վարուժանը։ Թուրք մարդասպանները աքսորի ճանապարհին, Չանղըրի քաղաքի մոտ մի ձորում հոշոտեցին 31-ամյա բանաստեղծին։

Հայկական լեռնաշխարհ

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Հայկական լեռնաշխարհն ունի գերազանցապես բարձրադիր տարածք, այն ծովի մակերևույթից 1500-1800մ բարձրության վրա է գտնվում, այդ պատառով հաճախ այն անվանում են նաև Լեռնային երկիր և Լեռնային կղզի: Հայերի պատմական հայրենիքը ընդգրկում է իր մեջ համարյա ամբողջ հայակական լեռնաշխարհը, որը մոտ 400.000 կմ²։ Հայկական լեռնաշխարհի տարածքները հարավում հասնում են Հայկական Տավրոսի լեռներին, հյուսիսում Կուր գետն է, արեմուտքում Փոքրասիական սարահարթը, արևելքում Ուրմիա լիճն և Կասպից ծովը, իսկ հյուսիս-արևմուտքում սահմանները հասնում են Պոնտոսի լեռնաշղթային։

 Ծովի մակարդակից բարձր է 5165մ: Իսկ Փոքր Արարատը (Սիսը) ունի 3925մ բարձրություն: Հայկական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասում՝ Արարատից անմիջապես արևմուտք, գտնվում է Հայկական պար լեռնաշղթան:

ՀՀ-ի ամենաբարձր լեռը Արագածն է: Այն ունի 4096մ բարձրություն: Ըստ ավանդության Արագածի կատարին է Գրիգոր Լուսավորիչի կանթեղը։

Հայկական լեռնաշխարհի լեռները հրաբխային զանգվածներ են, բայց գործող է միայն Թոնդրակը։ Այս ամեն ինչի հետ, Հայաստանը ակտիվ երկրաշարժային գոտի է համարվում։

Սևանա լիճը գտնվում է Հայաստանի Հայկական լեռնաշխարհում։ Լճի մակերեսը կազմում է 1240 կմ²։ Լճից դուրս է հոսում Հրազդան գետը։ Այն աշխարհում ամենաբարձրադիր լճերից մեկն է։ Լիճը քաղցրահամ է և նրա մեջ թափվում են 29 գետեր։ Մի ժամանակ կոչվում էր Գեղամա կամ Գեղարքունյաց ծով։ Սևանա լիճը մի ժամանակ ուներ մեկ կղզի, բայց ջրի մակարդակի արհեստական իջեցման պատճառով կղզին դարձավ թերակղզի։

Վանա լիճը (կամ Բզնունյաց ծովը) Սևանից համարյա երկուսուկես անգամ մեծ է։ Վանա լիճն ուներ 7 կղզի, ջրի մակարդակի բարձրացման պատճառով, 3-ը մնացել են ջրի տակ։ Կղզիներից մեկն է Աղթամարը, որի վրա գտնվում է Սուրբ Խաչ եկեղեցին։

Ուրմիա (Կամ Կապուտակ) լիճը շատ աղի է և այնտեղ չկա ոչ մի կենդանական կամ բուսական կյանք։

Հայական լեռնաշխարհից սկիզբ են առնում Եփրատ, Տիգրիս, Գայլ, Արաքս, Կուր, Ճորոխ և այլ գետեր։ Հայաստանի մայր գետը Երասխն է (Արաքս) համարվում, որը սկիզբ է առնում Բյուրական լեռներից։ Այն միակ գետն է, որ հոսում է ամբողջ Հայաստանով։ Ըստ ավանդության Եփրատի և Տիգրիսի միջև եղել է դրախտը։ 301 թ-ին Տրդատ արքան կնքվել է Արածանիի ջրերում։

Հնչյունափոխություն

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Վարժություն 1։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել է ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Միջնապատ-ե-ն դարձել է ի, միություն-, գինեգործ-ի-ն դարձել է ե, կիսալուսինի-ն դարձել է ե, թիավարել-, վիպասան-ե-ն դարձել է ի, շինարարություն-ե-ն դարձել է ի, հիվանդասենյակ-, գիրանալ-ե-ն դարձել է ե, գիտուն-ե-ն դարձել ի, վիրահատել-ե-ն դարձե է ի, վիճահարույց-ե-ն դարձել է ի,գիսավոր-ե-ն դարձել է ի, հիանալի, լիություն-, զինագործ-ե-ն դարձել է ի, սիրավեպ-ե-ն դարձել է ի, դիմաքանդակ-ե-ն դարձել է ի, կինոթատրոն-։

Վարժություն 2։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան-ի-ն դարձե է ը, տնական-ու-ն դարձել է ը, ջրավազան-ու-ն դարձել է ը, ընչաքաղց-ի-ն դարձել է ը, ըղձական-ի-ն դարձել է ը, ընկուզենի-ույ-ը դարձել է ու, ազնվական-ի-ն դարձել է ը, գնորդ-ի-ն դարձել է ը, վեհապանծ-, մտաբերել-ի-ն դարձել է ը, լեռնագործ, հիմնադիր, լրագրեր-ու-ն դարձել է ը, աղավնյակ-ի-ն դարձել է յա, վիրակապ-ե-ն դարձել է ի, թմային-ի-ն դարձել է ը, գարեհաց-ի-ն դարձել է ե, ճգնել-ի-ն դարձել է ը, թրթիռ, գունագեղ-ույ-ու, միջանկյալ-ե-ի, նշաձև-ի-ը, գրակալ-ի-ը, թխամորթ-ու-ը, կրաման-ի-ը, նմանատիպ, սրտակից-ի-ը:

Վարժություն 3։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ու ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Բրդոտ-ու-ը, կարմրախայտ-ի-ը, բվեճ-ու-ի, թմբեր-ու-ը, ըմպանակ-ու-ը, գնացուցակ-ի-ը, ջրամբար-ու-ը, նշանագրություն-ի-ը, տնական-ու-ը, գթալ-ու-ը, ժողովրդական-ու-ը, խճուղի, խմբակային-ու-ը, մրգահյութ-ի-ը, խնկարկել-ու-ը, տրտնջալ-ի-ը, ոսկեգույն, սրել-ու-ը, գրականություն-ի-ը, աշխարհագրական, լրաբեր-ու-ը, ցորենահատ, առվակ-ու-ն սղվել է, մթնել-ու-ը, դյուրահալ, հնձել-ու-ը:

Վարժություն 4։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ը ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Տնակ-ու-ը, մանկական-ու-ն սղվել է, ծանրամարտ, մանրադրամ, մտադրություն-ի-ը, մեղրահաց, կիսակառույց-ե-ի, փոքրություն, լրատվական-ու-ը, քաղցրահամ, սանրել, ընձուղտ, եզրաշերտ, լիտրաչափ, գլխաշոր-ու-ը, ցուցափեղկ, վագրաձի, լուսավորություն, դստրիկ-ու-ը, կպրագույն-ու-ը, լայնություն, բարձրություն, ծաղկաման-ի-ն սղվել է, մետրանոց, ծաղրանկար, սրամիտ-ու-ը, ժանրային։

Վարժություն 5։ Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել երկհնչյունի հնչյունափոխություն։

Բուսական-ույ-ու, հրեղեն-ու-ը, աստղանիշ, գուրծունեություն, ձնծաղիկ-յու-ը, նվիրատվություն-ե-ի, ալրաղաց-յու-ը, անկյունաչափ, բնավեր-ույ-ը, գունատ-ույ-ու, ձկնաբուծարանու-ը, դռնակ-ու-ը, եղջերափող-յու-ե, միութենական-, մանկական-ու-ն սղվել է, սառցարան-ույ-ը սղվել է, մրցավազք-ույ-ը սղվել է, մատենագիր-յա-ե, բուրավետ-ույ-ու, հրակայուն-ու-ը, մշակութային-ույ-ու, տարեվերջ-ի-ե, արնանման-յու-ն սղվել է, առօրեական, այգեպան-ի-ե, մթերային, զգուշություն-ույ-ու։

Ժամանակակից հայերենում ա, ի, ու ձայնավորների գրությունն ու արտասանությունը
հիմնականում համապատասխանում են, ուստի ուղղագրական դժվարություններ
չեն առաջանում, օրինակ՝ այգի, իմաստ, ուրախ և այլն։ Ուղղագրական
դժվարություններն առնչվում են է, ը, օ ձայնավորների գրությանը։
1. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով է կամ ե։


Այգեէտ, այժմեական, անէական, անպատեհ, առէջ, առօրեական,
անվրեպ, գոմեշ, գրեթե, դողէրոցք, ելևէջ, երբևէ, երբևիցե,
էլեկտրաէներգիա, էմալե, ինչևէ, ինչևիցե, լայնէկրան, խեցի, կրետ,
հէկ, հապճեպ, հիպոթեզ, հյուլե, հնէաբան, մանանեխ, մանրէ.,
միջօրեական, որևէ, որևիցե, պոեմ, սեթևեթել, վայրէջք, տիեզերք,
տոթակեզ, տրիոլետ, քրիստոնեական։

2. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով օ կամ ո։
Ականջօղ, ամանորյա, ամենօրյա, անօգնական, անօթևան, անորոշ,
ապօրինի, արծաթազօծ, բացօթյա, բնօրրան, գազօջախ, գիշերուզօր,
գիշերօթիկ, զորք, լավորակ, կեսօր, հանապազորդ, հանապազօրյա,
հոգս, հօդս ցնդել, հոտնկայս, մեղմօրոր, մեղմորեն, միօրինակ,,
նախօրոք, ոսկեզօծ, ջրօրհնեք, վաղորդայն, վաղօրոք, տասնօրյակ,
տարորոշել, տափօղակ, օրըստօրե, օրորել։

3. Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով ը տառը։
Ակնդետ, ակնթարթ, անակնկալ, անընդհատ, առընթեր,
առնչվել, գույնզգույն, դասընթաց, դասընկեր, երկընտրանք,
ինքնըստինքյան, լուսնկա, խոչընդոտ, կորնթարդ, համընկնել,
հյուրընկալ, ձեռնտու, ճեպընթաց, մերթընդմերթ, նորընտիր,
որոտընդոստ, սրընթաց, ունկնդիր։

504

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1. As I looked at all the data the salesman showed me, I knew that I was getting more and more mixed up.

2. I used  tact  when I told my fat uncle that his extra weight made him look better.

3. When the guard saw that the cot was vacant he realized that the prisoner had left the jail.

4. Although he took an oath on the Bible, Sal lied to the jury.

5. My aunt was so jealous of our new couch that she bought one just like it.

6. I enjoyed reading the story of the gallant man who put his cloak over a mud puddle so that the queen would not dirty her feet.

7. The loss of Claudia’s eyesight was a hardship which she learned to live with.

8. The driver was forced to abandon his car when two of the tires became flat.

9. Betty could not qualify for the Miss Teenage America Contest because she was twenty years old.

10. The blade was so keen that I cut myself in four places while shaving.

11. Unaccustomed to being kept waiting, the angry woman marched out of the store.

12. Because he was a bachelor, the movie actor was invited to many parties.

Word detective

1.oath

2. keen

3. abandon

4. hardship

5. qualify

6. jealous

7. gallant

8. bachelor

9.data

10.tact

11. vacant

12. unaccustomed

Ամառային ճամբարի առաջին օրվա ամփոփում

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Ճամբարի առաջին օրը նվիրված էր միմյանց ճանաչելուն։ Այս օրն ինձ վրա լավ տպավորություն թողեց՝ ես ծանոթացա նոր մարդկանց հետ և ավելի լավ ճանաչեցի նրանց, ում արդեն գիտեի։ Նաև մենք քննարկեցինք ջոկատի հետագա պլաները և անելիքները, դրանից հետո մենք որոշեցինք դիտել երկու մուլտֆիլմ: Մուլտֆիլմերը իսպաներեն լեզվով էին, դիտում էինք սուբտիտրերով,։ Դրանք ուսուցողական բնույթ էին կրում, աուտիզմով հիվանդ երեխաների մասին էին։ Իմաստը այն էր,որ պետք է ավելի ուշադիր լինել մեր շրջապատում խնդիր ունեցող մարդկանց հանդեպ։ Վերջում մենք իրար հետ կիսվեցինք մեր երաժշտական ճաշակով:

Քարահունջ

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Գիտնականները ասում են, որ Հայաստանի հնագույն բնակիչներն աշխարհում առաջիններից են, ովքեր դիտել են աստղային երկինքը: Այն կարծիքը, որ աստղագիտական ​​գիտելիքների ծագման հնագույն կենտրոններից են եղել Հայաստանի և Փոքր Ասիայի նեոլիթյան բնակավայրերը, վաղուց է արտահայտվել։ Այսպիսով, հին հույները գրել են, որ համաստեղությունների քարտեզները, որոնք գոյություն են ունեցել Հունաստանում և Եգիպտոսում, ունեցել են իրենց նախորդները։ Ամերիկացի աստղագետ Ուիլյամ Թայլեր Օլքոթն իր գրվածքներում նշել է, որ մարդիկ, ովքեր հորինել են հնագույն համաստեղության պատկերները, ապրել են Եփրատի հովտում, ինչպես նաև Արարատ լեռան մոտ գտնվող տարածքում։


«Քարահունջ» կամ «Զորաց քարերը» հնագույն մեգալիթյան համալիր է, որը գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզում՝ Սիսիան քաղաքի մոտ։ Սա հսկայական մեգալիթյան համալիր է, որը բաղկացած է ավելի քան 200 ուղղահայաց կանգնած քարերից, որոնց բարձրությունը հասնում է մինչև 3 մետր իսկ քաշը ավելի քան 50 տոննա: Քարերի մեծ մասն ունի անցքեր, որոնց տրամագիծը 5-7 սանտիմետր է։

2-3 հազարամյակներում այս վայրն ուներ պաշտամունքային նշանակություն։ Որոշ պատմաբաններ ենթադրում են, որ քարերը մենհիրներով շրջապատված քարե պատերով և տանիքով դամբարանի ավերակներ են։ Իսկ կառույցի կենտրոնում գտնվող ավերակները հեթանոսական ժամանակներից հնագույն հայկական տաճար են, որտեղ նրանք երկրպագում էին աստվածներին և զոհեր մատուցում նրանց։ Քանդված կառույցի համամասնությունները ճշգրտորեն համապատասխանում են Գառնու հայտնի հեթանոսական տաճարի համամասնություններին։ Եվ այնուամենայնիվ, տարածված վարկածն այն է, որ Քարահունջը ամենահին աստղադիտարանն է։


Համալիրի տարածքում բազմաթիվ պեղումներ են իրականացվել։ Արդյունքում հայտնաբերվել են մշակութային մի քանի շերտեր մատնանշող արտեֆակտներ։ Ընդհանուր առմամբ այստեղ հայտնաբերվել է մոտ 175 իր։

Մատթեոս Զարիֆյան

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

Աշնան իրիկուն

Դեռ կը համենա
Բլուրին վըրա
Լացը սրինգին…

ՈՒ դեռ երկնքին
Իջել կը վախնան
Աստղերը աշնան…

Հատ-հատ կը թափին
Այս լուռ ծովափին
Արցունքներ անտեր…

Իսկ ես չե՜մ գիտեր՝
Տանիմ դեպի ու՛ր
Այս սիրտըս թափուր…

Դեռ կը համենա
Բըլուրին վրա
Լացը սըրինգին…

Destination 1

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

1) advertisement

2) customers

3) profit

 4) fortune

5) requires

6) demand

7) supply

  1. We’ve decided to invest money in Jake’s new business. Hope it’s successful!
  2. Let’s stay in tonight and save our money for the trip next week
  3. Don’t waste all your pocket money on sweets and chocolate
  4. The company has own permission to start selling in China
  5. You usually have to pay tax when you import things from other countries
  6. Colin is so rich that he purchase four Rolls-Royces!
  7. Joan obtain a few pairs of jeans and went to try them on
  8. It says here that they give you a free glass with every pint om milk you select

1 brand
2 receipt
3 variety
4 coin
5 sale
6 property
7 fee
8 change

Destination 1

/ oganovaanahit / Оставить комментарий

A. 1.We had a really good science lesson at school today.
2.I found an unusual insect on the wall outside our house.
3.It’s your birthday next week. Are you going to have a party?
4.We waited for hours, but we finnaly saw the Queen.
5.Why don’t we listen to the radio?
6.Have you got a euro i could borrow?
7.Mum has gone to the bank. but she’ll be back soon.
8.Where have you been? I’ve been waiting for you over an hour.

B. I had a really bad day on tuesday. I bought a new game on CD-ROM for my computer, but the game didn’t work properly. I took it back to the shop on north street, but the manager blamed me! He pointed to a scratch on the CD-ROM and said I’d done it. I couldn’t believe it! I hat to buy a new one!

C. 1. Do you think we will ever send a person to the Mars?
2. When you go to the London, don’t forget to see the London Eye. 
3 When we use the cars, we damage the environment. 
4 I’m not telling a lies! It’s the truth. 
5 I’m looking for a teacher who can teach methe German. 
6 Ray needs a warm hat and a new coat for his visit to the Russia. 
7 Dad has gone to a work and forgotten the car keys. 
8 Some people have an unusual pets, such as lions or tigers.