1. Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու․
Թեմա 1. Հայաստանի առաջին հանրապետության միջազգային դրությունը։ Հայկական հարցը
ա/ Հարաբերությունները հարևան երկրների հետ
բ/ Հայկական հարցը Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում։ Սևրի պայմանագիրը
Հայաստանի արտաքին քաղաքականության խնդիրը Հայկական հարցի լուծումն էր։ 1919թ․ հունվարին բացվեց Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսը։ Անտանտի պետությունները պետք է հաշտության պայմանագիր կնքեին Քառյակ դաշինքի պետությունների հետ։ Հայաստանը նույնպես համարվում էր Անտանտի փոքր դաշնակից։ 1919թ․ Ավետիս Ահարոնյանը և Պողոս Նուբար փաշան կոնֆերանսին ներկայացրեցին հայկական պահանջները։ Բայց այդ ամենի համար Հայաստանի հարկավոր էր մի ուժեղ պետությունը, որը կհովանավորեր նրանց։ Հովանավորողը ԱՄՆ-ն էր։ Հայաստանի գերագույն հրամանատարը Ուիլյամ Հասկելն էր։
1920թ․ օգոստոսի 10-ին Փարիզի Սևր արվարձանում Անտանի երկրները հաշտություն կնքեցին Թուրքիայի հետ։ Հայաստանի կողմից պայմանագիրը ստորագրեց Ավ․ Ահարոնյանը։ Պայմանագիր 88-93 հոդվածները վերաբերվում էին Հայաստանին։ Ըստ այդ պայմանագրի Թուրքիան պետք է ճանաչեր Միացյալ Հայաստանը, և Վանի, Էրզրումի, Բիթլիսի, Տրապիզոնի նահանգները պետք է անցնեին Հայաստանին(90 հազ․ քառ․ կմ), որով մուտք կունենայինք Սև ծով։ Հայաստանի տարածքը կկազմեր 160 հազ․ քառ․ կմ։ ԱՄՆ-ի նախագահը(Վուդրո Վիլսոն) գծեց Անկախ և Միացյալ Հայաստանի քարտեզը։ Ցավոք սրտի Սևրի պայմանագիրը այդպես էլ մնաց թղթի վրա, որի մեղավորները նորից մեծ պետություններն էին։
Առաջադրանք.
1․ Ներկայացրե՛ք հայ-վրացական հարաբերությունները 1918-1920թթ․ և այսօր։
1918-1920թթ․ հայ-վրացական հարաբերությունները եղել են լարված։ Հայաստանի և Վրաստանի անկախության հռչակումից հետո, նրանց միջև սկսվեց տարածքային բախում։ Վրաստանը ցանկանում էր Լոռին և Ախալքալաքը մտցնել Թիֆլիսի նահանգի մեջ։ Հայաստանը սկսեց բանակցություններ, բայց Վրաստանը համաձայն չեր, այդ իսկ պատճառով 1918թ․-ին սկսվեց պատերազմ։ Վրաստանում բնակվող հայերը հալածվում էին, ճանապարհները փակել էին և այլն։ Պատերազմը տևեց երեք շաբաթ։ Անտանտի դաշինքի պետություններից Անգլիան և Ֆրանսիան միջամտեցին պատերազմին և 1919թ․ հունվարին կողմերի միջև կնքվեց համաձայնություն։ Լոռին հայտարարվեց՝ չեզոք գոտի։ Այդ ամենից հետո հայ-վրացական հարաբերությունները սկսեցին դրական կողմ գնալ։ 1921թ․ վերջապես լուծվեց այդ խնդիրը և Ախալքալաքը անցավ Վրաստանին, իսկ Լոռին միացվեց Հայաստանին։
Հայ-վրացական հարաբերությունները այժմ գնվում են լավ վիճակում, բայց 44-օրյա պատերազմի ընթացքում ոչ-մի օգնություն չստացանք նրանցից։
2․ Ներկայացրե՛ք հայ-ադրբեջանական տարածքային խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր։
Հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները շատ բարդ և լարված իրավիճակում էին գտնվում։ Ադրբեջանը ցանկանում էր գրավել Արցախը, Զանգեզուրը և Նախիջևանը։ Այդ ամենին հասնելու համար Ադրբեջանին օգնում էին՝ Թուրքիան, Անգլիան և Խորհրդային Ռուսաստանը։ Հայաստանը ցանկանում էր խաղաղ միջոցներով հարցը լուծել, բայց այն անարդյունք էր։ Մեծ պետությունները Ադրբեջանին օգնում էին նրա նավթով շահագրգռված լինելով։ 1920թ․ մարտին Շուշիում կոտորում են 8 հազար հայ։ Ռուսաստանի օգնությամբ Ադրբեջանը տիրեց Արցախին, Զանգեզուրին և Նախիջևանին։ 1921թ․ Նախիջևանը հանձնվեց Խորհրդային Ադրբեջանին։ Զանգեզուրի ազգային-ազատագրական պայքարը գլխավորեց Գարեգին Նժդեհը։ 1920թ․ կռիվների շնորհիվ ազատագրվեց Զանգեզուրը։ Այն սկզբից անվանեցին Սյունիք, հետո Լեռնահայաստան, իսկ 1921թ․ միացվեց Խորհրդային Հայաստանին։ Մենք պարտական ենք մինչ օրս Գարեգին Նժդեհին, Սյունիքի մարզը Հայաստանի կազմում լինելու համար։
3․ Ներկայացրե՛ք հայ-թուրքական հարաբերություններում առկա խնդիրները 1918-1920թթ․ և այսօր։
Հայ-թուրքական հարաբերությունները եղել են բարդ իրավիճակում, այսօր ևս։ Թուրքիան միշտ ցանկացել է բնաջնջել Հայաստանը և այդ ամենն է, որ ատելություն է սերմացրել նրանց մեջ։
4․ Ներկայացրե՛ք հայ-իրանական հարաբերություններն այսօր
Հայ-իրանական հարաբերությունները այսօր գտնվում են լավ վիճակում, դեռևս այն ժամանակներում նույնպես այդպես էր։
Անահիտ Օգանովա 