Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման տեսլականները:

Համաշխարհային տնտեսությունն այսօր չափազանց դինամիկ է, առավել փոփոխական և միևնույն ժամանակ` առավել հասանելի: Տնտեսական զարգացման խնդիրներն առանձին երկրների քաղաքականության օրակարգից վերաճում են գլոբալ նպատակների, որոնց իրագործմանն են ուղղվում երկրների և հատկապես գլոբալ կառավարման ինստիտուտների համախմբված ջանքերն ու ռեսուրսները: Աշխարհում զարգացման օրակարգերը ձևավորվում են այն մոտեցմամբ, որ առաջընթացի հստակ և համընդհանուր կիրառելի բանաձևեր գոյություն չունեն. ֆիզիկական սահմանափակումների աշխարհում նոր գաղափարների հայտնագործումն է, որ ապահովում է շարունակական տնտեսական աճ: Այս համատեքստում զարգացման պարադիգման որպես առաջընթացի շարժիչներ ենթադրում է գիտելիքի կուտակումը, նոր գաղափարների ստեղծումը, առևտրայնացումն ու տարածումը, դրանց կիրառությունների արդյունավետ յուրացման համար մրցավազքը:Միևնույն ժամանակ այսօր ականատես ենք լրջագույն վերափոխումների, երբ գլոբալ տնտեսական միջավայրում ի հայտ են գալիս դերային նոր որակի վերաբաշխումներ ու նոր բնույթի ուժային կենտրոններ, շարունակում է աճել և փոխակերպվել զարգացող երկրների դերը, առավել սուր հնչեղություն են ստանում տնտեսական ու սոցիալական անվտանգության հիմնահարցերը, գլոբալացման պրոցեսները հաշվեկշռվում են տարածաշրջանային ինտեգրացիոն միավորների աճող ներգործությամբ, սրվում է արդյունքների նկատմամբ վերահսկողության անհրաժեշտությունը:Նշված համատեքստում է ձևակերպվում Հայաստանի տնտեսական զարգացման օրակարգը` պահանջելով նախ և առաջ նոր պայմաններում երկրի կարողությունների հստակ գնահատում, ռեսուրսների նպատակային ուղղորդում ու արդյունքին կողմնորոշված կառավարում, արտաքին ցնցումներին դիմակայելու կայուն երաշխիքների ձևավորում:Երկրում առաջին սերնդի բարեփոխումներն ապահովեցին սոցիալ-տնտեսական զարգացման բավարար հիմքեր երկրորդ սերնդի բարեփոխումների փաթեթ ձևավորելու և կյանքի կոչելու համար: Առանցքում դրվեցին երկրի մրցունակության բարձրացումը, տնտեսության արդիականացումն ու զարգացած երկրների չափանիշներին հնարավորինս մերձեցումը, գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման համար անհրաժեշտ տարրերի ստեղծումը: Բարեփոխումների հետևողական իրագործումը բյուրեղանալու է այնպիսի ձեռքբերումներով, որոնցում երկարաժամկետ կայուն զարգացման հիմքերն ու համակարգային լուծումները գերակշռում են կարճաժամկետ և արագ արդյունքների նկատմամբ:

Ո՞րն է համարվում մաքուր խմելու ջուր

1. Ջրածինը բնության մեջ

Ջրածինը (Hydrogenium` լատիներեն ջուր ծնող) պարբերական համակարգի առաջին պարբերության՝ առաջին խմբի, մեկ կարգաթվով տարրն է: Ջրածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն: Միացություններ առաջացնելիս ջրածինը հիմնականում ցուցաբերում է մետաղական հատկություն, այսինքն՝ տալիս է մեկ էլեկտրոն և ձեռք է բերում +1 լիցք: Նա կազմում է արեգակի և աստղերից շատերի զանգվածի կեսից ավելին: Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը` Յուպիտերը, համարյա լրիվ կազմված է ջրածին քիմիական տարրից: Ցածր ջերմաստիճանի և շատ բարձր ճնշման պատճառով ջրածինն այդ մոլորակի վրա գտնվում է պինդ վիճակում: Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի վերին շերտերում: Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ: Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի վերին շերտերում: Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ:

*2. Ջրածնի ատոմի կառուցվածքը, իզոտոպները

Ջրածին տարր պարունակող ցանկացած միացություն պարունակում է ջրածնի երկու իզոտոպ` պրոտիում ( 99,98) և դեյտերիում (0,02): Աննշան քանակությամբ հանդիպում է նաև երրորդ իզոտոպը` տրիտիումը:

3. Ջրածնի ստացումը լաբորատորիայում և արդյունաբերության մեջ

Ջրածինն ազատ վիճակում առաջին անգամ ստացել է անգլիացի գիտնական Հենրի Քավենդիշը:

Լաբորատոր պայմաններում ջրածին են ստանում որոշ մետաղների և թթուների (նպատակահարմար է՝ ցինկի ու աղաթթվի) փոխազդեցությունից: Zn+2HCl=ZnCl2+H2

Գոյություն ունեն սարքեր, որոնց միջոցով ջրածին կարելի է ստանալ ընդհատումներով, այսինքն՝ ցանկացած պահի քիմիական ռեակցիան հնարավոր է դադարեցնել և ապա՝ կրկին վերսկսել: Այդպիսի սարքերից են Կիպի ապարատը և ընդհատումներով ջրածին ստանալու փոքր սարքը:

Արդյունաբերության մեջ ջրածին ստանում են՝ 1. մեթանի ջերմային քայքայումից՝ CH4−→−t°C+2H2 2. մեթանի և գերտաքացրած ջրային գոլորշիների փոխ

Արդյունաբերության մեջ ջրածին ստանում են՝ 1. մեթանի ջերմային քայքայումից՝ CH4−→−t°C+2H22.

մեթանի և գերտաքացրած ջրային գոլորշիների փոխազդեցությունից՝ CH4+2H2O=4H2+CO2

4. Ջրածնի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները

Ջրածինը անհոտ, անգույն, օդից 14,5 անգամ թեթև գազ է: Սովորական պայմաններում ջրածին պարզ նյութը՝ H2, փոխազդում է միայն ֆտորի հետ, իսկ քլորի հետ՝ լույսի ազդեցության տակ: Բազմաթիվ քիմիական տարրերի ատոմների հետ այն փոխազդում է տաքացման պայմաններում: Ջրում գործնականորեն չի լուծվում (սովորական պայմաններում 100 լ ջրում լուծվում է 2 լ ջրածին, հեղուկանում է՝ −253°C:

Բարձր ջերմաստիճանում ջրածինն անմիջականորեն փոխազդում է որոշ մետաղների հետ (հիմնականում ալկալիական և հողալկալիական)՝ առաջացնելով մետաղների հիդրիդներ:

5. Ջրածնի կիրառումը

Քանի որ այն ունի շատ բարձր ջերմային արժեք և վառվելուց մեծ քանակությամբ էներգիա է անջատում, ջրածինը շատ լավ վառելիք է։ Այն օգտագործում են սուզանավերում, տիերզերանավերում և հրթիռներում։ Գիտնականները ասում են, որ ապագայում օգտագործելու են նաև ավտոմեքենաներում։Ջրածինը օգտագործում են եղանակի փուչիկները փչելու համար, որովհետև այն շատ թեթև է։ Եթե ջրածինը չլինեին, ապա մարդիկ չեին կարողանա կանխարգել եղանակը։ Ջրածինը նաև օգտագործում են պատերազներում՝ ռազմական ինքնաթիռներում, բայց էլ ոչ, որովհետև, ինչպես ասեցի, այն շատ հեշտորոն է վառվում։

պրոտիում H+1(1p)1e

Դետերիում 2+1H 2+1D (1p In)1e

Տրիտիում 3+1H (1p12n)